66
مَعْنَاهُ كُلُّ مَا وَرَدَتْ بِهِ هَذِهِ الأَخْبَارُ وَ قَدْ أَخْرَجْتُ الأَخْبَارَ فِي هَذَا الْمَعْنَي فِى كِتَابِ تَفْسِيرِ الْمُنْزَلِ فِي الْحَجِّ» .
1
ولى شيخ نجاشى نام اين كتاب را «كتاب جامع تفسير المنزل فى الحج» ذكر كرده است. 2
علامه تهرانى هم، عنوان نجاشى را پذيرفته و نقل كرده است. 3به نظر مى رسد كه علامه تهرانى به نام كتاب در متن كتاب صدوق توجّه نداشته است.
چهار) جامع فضل الكعبه و الحرم
نام اين كتاب نيز در ليست آثار شيخ صدوق در رجال نجاشى آمده 4و شيخ آقابزرگ تهرانى هم آن را به عنوان كتابى از صدوق شناخته است. 5در «كتاب من لايحضره الفقيه» هم بابى با عنوان «الكعبۀ و فضلها و فضل الحرم» وجود دارد كه نويسنده در آن، ده ها حديث را در اين موضوع روايت كرده است. 6
پنج) جامع آداب المسافر للحج
شيخ صدوق در اين كتاب به بيان آداب مسافر در سفر معنوى حج پرداخته است. اينكه مسافر حج، سفرش را چگونه آغاز كند و چگونه آن را به پايان برساند. شيخ نجاشى در ليست آثار شيخ صدوق، نام اين كتاب را ذكر كرده، 7و علامه تهرانى نيز آن را جزو تأليفات صدوق دانسته است. 8برخى از منابع، از اين كتاب با لفظ «آداب المسافر للحج» ياد كرده ا ند، نه «أدب المسافر» .
صدوق در كتاب من لايحضره الفقيه هم ابواب متعددى را دربارۀ سفر و آداب آن سامان داده كه مى توان فصل ها و محتواى كتاب مورد نظر را شبيه اين بخش دانست. 9
شش) جامع فرض الحج و العمره
مرحوم نجاشى از اين كتاب نام برده 10و علامه آقابزرگ تهرانى آن را در شمار آثار شيخ صدوق دانسته است. 11صدوق در كتاب علل الشرائع، باب يكصد و چهل و دوم را با عنوان علۀ وجوب الحج و الطواف بالبيت و. . . سامان داده است. 12در كتاب عيون أخبار الرضا عليهالسلام نيز صفحاتى از باب سى و دوم را به علۀ تشريع الحج و مناسكه اختصاص داده است. 13