161اگر محاسن و مدايح ميت به حق و صدق يادآورى شود.» ¹

چون پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم رحلت كرد، بزرگان صحابه در رثاى آن عزيز بر يكديگر پيشى مى گرفتند. چنانكه حضرت فاطمه عليهاالسلام پاره تنش، سرور زنان عالم، مرثيه هايى سرود كه اندوه ها را برانگيخت.

منابع اهل سنّت، ²مرثيه هاى سوزناكى را در مصيبت رحلت پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم نقل كرده اند. افرادى مانند: صفيه، عمّه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم «قصيده يائيه» . ابوسفيان بن حارث بن عبدالمطلب (پسر عموى پيامبر) «قصيده لاميه» . ابو ذوئيب الهذلى «قصيده حائيه» ، ابو الهيثم بن التيهان «قصيده داليه» ، امّ رعله قشيرى «قصيده دائيه» ، عامربن طفيل، «قصيده جيميه» و. . . را در رثاى پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم سرودند. ³

حتى صحابى والامقام «رخساء» ، درباره دو برادرش. كه اتّفاقاً مسلمان هم نبودند. مرثيه سرود و ناله هاى سوزناكى را باعث شد، مرثيه ها سرود و اشك ها جارى ساخت، كسى او را منع نكرد و كارش را خلاف شرع ندانست.

در مناسبت هاى گوناگون به ويژه چند صحابى مانند: متمم بن نويره در قتل برادرش (كه در راه خدا هم كشته نشده بود) نزد ابوبكر و عمر، در مسجد، مرثيه هاى سوزناكى خواند. هم مرثيه خواند و هم گرياند و هم گريه كرد و او را منع نكردند، بلكه تأييدش هم نمودند. ⁴

چنانكه عائشه نيز بر سر قبر برادرش عبدالرحمن گريه كرد و به شعر متمم تمثل جست.

بنابراين، پيوسته مرثيه خوانى در همه زمان ها ميان مسلمانان رايج بوده و احدى منكر و مانع آن نشده است.

سيد شرف الدّين، پس از بيان سيره عملى پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم، صحابه و مسلمين در مرثيه سرايى و تحريك و تهييج اندوه بر مردگان و برگزاارى مراثى، مشروعيت آن را نزد صحابه اثبات مى كند و بر جواز و استحباب آن استدلال مى نمايد. سپس به روايات و تأكيداتى كه از جانب ائمّه اطهار: آمده، مى پردازد و برخى روايات را نقل مى كند. چنانكه از زيد شحّام نقل شده كه گفت:

«نزد امام صادق صلى الله عليه وآله وسلم با عده اى از كوفيان بوديم، جعفربن عفّان وارد شده امام او را تجليل كردند و نزديك خود نشاندند. حضرت از او پرسيدند: مى گويند در بارۀ امام حسين عليه‌السلام خوب شعر مى گويى؟ عرض كرد: آرى، حضرت فرمودند: پس بخوان! جعفر مرثيه خواند و امام صادق عليه‌السلام بسيار گريست تا آنجا كه اشك هايش بر صورت و محاسنش جارى شد، آنگاه فرمود:

«يَا جَعْفَرُ وَ اللَّهِ لَقَدْ شَهِدَكَ مَلاَئِكَةُ اللَّهِ الْمُقَرَّبُونَ هاهُنَا يَسْمَعُونَ قَوْلَكَ فِى الْحُسَيْنِ عليه‌السلام