140«در كتاب دليل الحاج آمده است نخستين كسى كه براى حجرۀ شريف پيامبر پارچه نصب كرد، خيزران، كنيز مهدى، يكى از خلفاى عباسى است كه مادر هادى و هارون الرشيد نيز مىباشد.» 1
3. زبيده
زبيده دختر جعفر عباسى، همسر هارون الرشيد و مادر امين است. او در سال 186ق. كه به سفر حج رفت و مشكلات حاجيان را ديد دستور داد از فاصلۀ ده مايلى آب را براى حاجيان به مكه جارى سازند و امروزه به «چاه زبيده» معروف است.
گفته شده كه اين پروژه آن روز 000 /700 /1 دينار هزينه دربرداشت.
همچنين او راه حاجيان از عراق به حجاز را هموار كرد و منزلها و بركههايى در طول مسير ساخت كه هزينۀآن را 54 ميليون درهم تخمين زدهاند. 2
4. زعفران
مأمون محمود ياسين درباره زعفران مىنويسد:
در مكه چاهى است به نام «عين الزعفران» كه ملكهاى به نام زعفران آن را جارى كرد. برايم گفتند كه اين بانو از خانوادۀ پادشاهان مصر است ولى اين مطلب را در كتابى نديدهام. اين چاه از سرزمين حنين تا محلۀ معابده در ابتداى ورود به مكه از جانب منا جارى است و فاصلۀ آن تا مكه از فاصلۀ چاه زبيده تا مكه كمتر نيست. 3
5. سعديه
وى را به عنوان زنى كه مسجدى در ميقات يلملم ساخت، در سفرنامهها معرفى كردهاند. حسام السلطنه در خاطراتش كه به حج سال 1297ق. مربوط است، مىنويسد:
پنجشنبه بيست و نهم تا شب در سعديه بوديم كه تجديد احرام كنيم. اسم اصلى سعديه وادى