127برخاسته بود. قافله از پل چوبى كه مثل ندارد، مگر پل آگين كه بهتر از اين است عبور كردند. مگر آدم حاجى قارى كه به آب زد، آب بُنه او را برد. لنگ در اين شهر يك روز.

اَوْشين (هفت فرسخ)

گجه گون (هفت فرسخ)

اين دو و سه منزل، بسيار بد منزل است! كلاً سنگ و كوه و كتل است. چند رأس حيوان با بار از كوه پرت شد. بعضى هلاك شد و بعضى معيوب شد و بسيارى از حيوانات حاج و مكارى واماند. از دهات حيوان كرايه كردند. نان و گوشت و روغن و ماست و پنير و مرغ و بخوان بسيار گران بود. به حاج بسيار بد گذشت. گويا شأن نزول آيه شريفۀ (وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بالِغيهِ إِلاَّ بِشِقِّ الأَنْفُس) (نحل:7) اين منازل باشد. انصاف آن است كه اگر بِشقِّ الأَنْفُس (را) به فتح شين قرائت نماييم مطابق واقع است! اگرچه طريق تبريز و شام بدترين طُرق است به مكّه معظمه ولكن بالنسبه به راه دريا اين طريق بهتر است و ظاهر اين است كه راه نجف اشرف و راه جبل، احسن طرق است.

شهر آگين (هشت فرسخ)

شهرى است بسيار بزرگ، طرفين دو كوه واقع است. آب فرات از ميان دو كوه مى‌گذرد ولكن امان از گردنۀ آگين كه يك منزل قبل و يك منزل بعد كلاً سنگ و كوه و كتل است. مذكور شد كه گردنۀ آگين نود هزار پله مى‌خورد كه همه را از سنگ ساخته‌اند و در بعضى جاها سنگ را تراشيده‌اند. حسن و جمال زنان اين شهر در هيچ مملكت نيست، حتى تفليس و همه گرجيه. اهل اين شهر اكثرش مسيحى مى‌باشد.

اشيث (شش فرسخ) ، كمن (دو فرسخ) ، گزنه (. . . فرسخ) ، هُرنك و سَرْجيك (سه فرسخ) مور حمام (هفت فرسخ) .

ملاطيه

شهر ملاطيه قديم و جديد (نُه فرسخ) ، لنگ دو يوم. قديم او، عسكر، قدرى او را خراب كرده است و جديد او بسيار آباد است. باغات خوب و آب وافر و نعمت كثير و ارزان دارد و لكن به سبب بودن ناخوشى وبا در اين شهر و اكثر بلاد روم، قدرى بر حجاج تلخ گذشت.