127به حج نگاه كردهاند و آن را كنگرهاى بزرگ و اجتماعى با شكوه براى رفع مشكلات و نابسامانيهاى جهان اسلام دانستهاند كه در آن سياه و سفيد، فقير و غنى و شرقى و غربى، همه گِرد هم مى‌آيند و اعلام حضور مى‌كنند.
برخى نيز از ديدگاه سياسى به حج نظر كردهاند و فلسفه اين گرد همايى بزرگ را وحدت مسلمين و براى بررسى وضع حكومت‌ها و نظامهاى موجود در جهان اسلام مى‌دانند.
جمعى از ديد اقتصادى تفسير كردهاند و آن را اجتماع ساليانه براى تجارت و داد و ستد كالاها و آشنايى با توليدات همديگر مى‌دانند.
برخى حج را از ديدگاه عرفانى مورد بررسى قرار داده و گفتهاند: بايد از ظاهر اعمال به باطن آن رسيد و خانه وسيله و واسطهاى است تا بدين وسيله حاجيان به حضور صاحب خانه راه يابند.
شهرت حج و كعبه و ديگر اماكن مقدّس و ارزش معنوى آن‌ها، در نظر شعرا و ادباى ايران آن چنان بوده و هست كه از آن‌ها به عنوان معيار برترى و ارزشمندى در مدايح خود استفاده كرده و به صور گوناگون در مخيلۀ پوياى خود از آن‌ها تصويرهايى بديع آفريدهاند در اين بخش خواهيم كوشيد، دريافت و تعبيرات برخى از شعراى معاصر را در مورد حج به اجمال بررسى كنيم.
پروين اعتصامى (ف،1320ش.)
رخشنده اعتصامى كه با تخلّص «پروين» شعر ميسرود، در سال «1285ش.» در تبريز به دنيا آمد. پروين در كودكى همراه خانواده به تهران آمد و از نوجوانى شعرهايش در مطبوعات چاپ و منتشر شد. نوزده ساله بود كه نخستين مجموعه از اشعارش را انتشار داد.
بيشتر قطعهها و قصايد او، اخلاقى و تمثيلى است. عزّت نفس، پاكى ضمير و نهيب تقوايش اجازه نداد كه قلمش را از دايرۀ عفت و پرده