217
پاسخ
اولا: اينگونه اختلاط حرام نيست و كسى از فقها، فتوا به حرمت اينگونه اختلاط نداده است. اختلاطى كه از ازدحام ناشى مىشود، مثل اختلاط در حج، نماز جمعه، نماز عيدين و پيادهروى براى زيارت امام حسين (ع) و ازدحام داخل حرم شريف، خودبهخود حرام نيست؛ بلكه فقها به طور عام فتوا به كراهت دادهاند. نوعى از اختلاط هم به معناى معاشرت و ارتباط نزديك زنان با مردان بيگانه است كه معمولاً در مدارس و ادارات دولتى و بيمارستانها و امثال آن فراوان و مدام اتفاق مىافتد. بنابراين اگر در زيارت پيادگان اختلاطى باشد، از نوع اوّل است كه حرام نيست.
ثانياً: بر فرض كه اختلاط از نوع دوم، از برخى اشخاص كماراده و ضعيفالنفس پديد آيد؛ اين سبب ترك سنت دينى نمىشود؛ وگرنه اكثر واجبات عبادت كه در آن نوعى آميختگى دو جنس وجود دارد، مثل حج و نماز جمعه و نماز عيدين و نماز ميت و غير آن بايد تعطيل شود. از زراره نقل شده است:
امام باقر (ع) در تشييع جنازه مردى از قريش حضور داشتند و من و عطا هم بوديم. زنى فريادى زد، عطا گفت: يا ساكت شو يا من برمىگردم. زن سكوت نكرد و عطا بازگشت. من به امام عرض كردم كه عطا بازگشت. حضرت فرمود: چرا؟ سخن او را يادآور شدم. حضرت فرمود: «به راه ادامه بده. ما اگر همراه با حق، منكرى ديديم، نبايد حق را رها كنيم؛ وگرنه حق مسلمانى را ادا نخواهيم كرد.» وقتى امام بر جنازه نماز خواند، خويشان ميت گفتند: شما توان نداريد؛ بازگرديد؛ خداوند شما را اجر دهد. اما حضرت از ناتمام گذاشتن مراسم تشييع خوددارى كرد و بازنگشت. 1