131داشتند و ديگر، عالمان كه نقش رهبرى و هدايت بر عهدة آنها بود. ارتباط اين شهر با قبايل اطراف را كه برخاسته از پيوند روحى و اعتقادى بود، نمىتوان ناديده گرفت. همچنين جوانان بافرهنگ و آگاه نجف، در بيدار كردن روح حماسه و عزتخواهى مردم، توانمندى بسيارى داشتند.
با نگاهى به سالهاى قبل و بعد از جنگ جهانى اول، آنچه بيش از همه در زنده نگه داشتن حركتهاى ضداشغال و سلطه برجسته مىنمايد، رابطة عميق مرجعيت دينى با تودههاى مردم است؛ چنانكه در اين دوره، نجف اشرف هيچگاه آرام نبود و در همه سطوح و عرصهها فعاليت و تحرك در آن به چشم مىخورد. نجف از نخستين شهرهاى عراق بود كه در آن، روزنامه چاپ و منتشر مىشد و در ارتباط با حركتهاى آزادىخواهانه در ايران و تركيه و مانند آن، عكسالعمل نشان مىداد. اعلان جهاد عليه روسيه كه شمال ايران را اشغال كرده بود، موضعگيرى بر ضد ايتاليا و دفاع از مردم و كشور ليبى و نمونههايى از اين دست، نشانه آشكارى بر بيدارى فرزندان اين شهر و حركتهاى آزادىخواهانه ضد سلطه آنهاست.
اين مطالب، مقدمهاى بود براى بررسى يكى از بزرگترين و تأثيرگذارترين حركتهاى مردمى شهر نجف در دفاع از مقدسات وطنى و شعائر دينى، يعنى انقلاب 1918م / 1337ق در مقابل اشغالگران انگليس. پس از سقوط بغداد، انگلستان كوشيد تا نيروهاى خود را در تمام مناطق عراق سازماندهى و مستقر نمايد. موقعيت دينى، سياسى و جغرافيايى شهر نجف اشغالگران را به صرافت انداخت تا آن را به مناطق تحت سلطة خود ملحق كنند و با راضى كردن بزرگان و رؤساى قبايل و دادن