92خطيب بغدادى، حارث بن هشام و عبداللّٰه بن ابىربيعۀ مخزومى و به روايت ابن ابىاسحاق - كه ابنبشكوال نقل كرده - حارث بن هشام و زهير بن ابىامية بن مغيره بودهاند.
از جمله دلايل ديگر در اثبات اينكه فتح مكه از راه جنگ بوده، سخنان آن حضرت صلى الله عليه و آله در خطبۀ آن روز است كه به حرمت مكه اشاره مىكند و اين كه براى هيچ كس قبل از ايشان جنگ در آن حلال نبوده و براى او نيز تنها به مدت يك ساعت از روز، حلال شده است و تا ادامۀ حديث كه در صحيحين و از حديث ابنعباس نقل شده است.
خطابى مىگويد: آنچه در آن ساعت براى حضرت حلال شده بود، خونريزى بود و نه خون شكار و موارد ديگرى چون قطع درخت و پراكندن شكار.
محب طبرى مىگويد: احتمال ديگر آن است كه حلال بودن شامل همه چيز بوده است؛ زيرا پراكنده شدن لشكريان، پراكندن شكار و قطع درخت و... را نيز - عمداً يا سهواً - در پى دارد.
برخى از كسانى كه قائل به فتح مكه از راه جنگاند، چنين استدلال كردهاند كه حضرت صلى الله عليه و آله در خطبۀ روز فتح مكه فرمود: «اى تودۀ قريش! به نظر شما من با شما چه كردم؟ گفتند: نيكى كردى و برادرى نيكو و برادرزادهاى نيكو بودى. آن گاه فرمود:
برويد كه همۀ شما آزاديد. اين خطبه در سيرۀ ابناسحاق تهذيب ابنهشام 1 آمده است.
وجه دلالت اين خطبه بر غير صلحآميز بودن فتح مكه آن است كه فرمود: شما آزاد شدگانيد؛ يعنى كه از بندگى و بردگى آزاد شدهايد.
ابناثير در «نهاية الغريب» به اين مطلب اشاره كرده است؛ زيرا در حديث «حُنَين» كه در اين كتاب آورده است، مىگويد: وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله وارد مكه شد و كسانى را كه روز فتح مكه آنان را آزاد كرده بود، به همراه داشت سپس آنها را آزاد كرد و به بندگى و بردگى نگرفت و آنها همچون اسيرانى بودند كه آزاد شده باشند. هر چند كه در لفظ