90در آوردند. اين نشان مىدهد كه اين سخن يك روز پيش از فتح مكه گفته شده است و فرداى آن روز صلح برقرار شد؛ يعنى صلح زمانى برقرار شد كه مسلمانان با هركس مواجه مىشدند او را به زمين مىزدند و از پاى در مىآوردند.
مازرى پاسخ اين سخن را داده است همچنانكه لازمۀ اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله كه فرمود: «وقتى فردا با آنها مواجه مىشويد، آنان را از دم تيغ بگذرانيد» آن نيست كه يك روز پيش از فتح مكه، گفته شده باشد؛ زيرا امكان دارد كه در آخرين شبى كه فرداى آن صلح صورت گرفت، بر زبان آمده باشد، همچنين اين ادعا كه در روز فتح مكه و پيش از هرگونه درگيرى و نبرد، صلحى صورت گرفته است، مستند به دليلى نيست.
در اينجا اشارهاى مىكنيم به الفاظى كه در حديثِ نقلشده به وسيلۀ ابوهريره آمده است؛ يعنى «مجنبه» و «بياذقه» 1... .
از ديگر دلايل فتح مكه از راه جنگ، روايتى است كه از امّهانى دختر ابوطالب به ما رسيده است. او مىگويد: در ظهر فتح مكه، خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيدم. سلام كردم.
فرمود: كيستى؟ گفتم: امّهانى دختر ابوطالب. فرمود: خوش آمدى امّهانى. سپس برخاست و در حالى كه با جامه خود را پوشانده بود، هشت ركعت نماز خواند. وقتى از نماز فارغ شد، عرض كردم: اى رسول خدا برادر مادرى من علىبن ابىطالب [عليه السلام] مدعىاست كه با فلانبن هبيره - كه به او پناه دادهام - جنگيده است. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:
هركس كه تو او را امان دادهاى، امان مىدهيم، اى امّهانى.
اين حديث را به همين لفظ ، «مسلم» در صحيح خود 2 آورده است و بر صحّت آن اتفاق نظر وجود دارد. وجه دلالت اين حديث مبنى بر بودن فتح مكه از طريق نظامى، در آن است كه اگر فتح مكه به طور صلحآميز بود، اين امر بنا بر موقعيتى كه علىبن ابىطالب نسبت به پيامبر صلى الله عليه و آله داشت، بر وى پنهان نمىماند و در صدد قتل كسىكه به مقتضاى صلح،