145

فدك مال شخص پيامبر بود؟

پرسش: واقعه فدك چه بوده است و مگر فدك مال شخصى پيغمبر بود كه بعضى مدعى هستند آن را از فاطمه عليها السلام مصادره و ضبط نموده‌اند؟

پاسخ: بعد از فتح خيبر، بزرگان و مالكين فدك و حوالى آن ¹ به حضور پيامبر رسيدند، و قرار داد صلحى را با وى امضا نمودند كه نيمى از فدك براى آن حضرت و نصف ديگر مال خودشان باقى بماند. بعد از بازگشت به مدينه، جبرئيل بر آن حضرت نازل شد و آيه شريفه وَ آتِ ذَا الْقُرْبىٰ حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لاٰ تُبَذِّرْ تَبْذِيراً ؛ «حقوق خويشان و ارحام خود را ادا كن و فقرا و رهگذران بيچاره را به حق خودشان برسان و از اسراف و تبذير بپرهيز» ² را بر آن حضرت خواند. سپس پيامبر خدا در مصداق ذو القربى - خويشان و اقوام - و حق حقوق آن‌ها تامل نمود. مجدداً جبرئيل نازل شد و عرض كرد: خداوند مى‌فرمايد: «فدك را به حضرت فاطمه واگذار.» ³ پيامبر صلى الله عليه و آله نيز فاطمه عليها السلام را خواست و فرمود: «خداوند به من امر نموده كه فدك را به تو واگذار كنم» ⁴ و بلافاصله ايشان در همان مجلس فدك را به فاطمه عليها السلام بخشيد. اين مطلب را بسيارى از علماى اهل سنت مانند: امام ثعلبى در تفسير كشف البيان، جلال الدين سيوطى در جلد چهارم درالمنثور و نيز شيخ سليمان بلخى حنفى و بسيارى ديگر نقل كرده‌اند كه: چون آيه فوق نازل شد، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فاطمه را خواست و فدك را به او عطا نمود. تا زمانى كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در قيد حيات بود، فدك همچنان در تصرف فاطمه بود و ايشان آن را اجاره مى‌داد، و مال الاجاره را به اقساط مى‌آوردند. حضرت فاطمه عليها السلام به اندازه قوت يك