106در سال 1923م نيز تلاشهاى علما براى رهايى عراق از سلطه انگلستان ادامه داشت و اين مسئله، موجب حساس شدن بيشتر انگلستان مقابل شيعيان شد. انگليسىها در واكنش به اين فتاوا و تلاش علما، شيخ مهدى خالصى، پسرش شيخ محمد خالصى و سيد محمد صدر را تبعيد كردند. تبعيدشدن آنها باعث شد تا آيات عظام محمدحسين نائينى، سيد ابوالحسن اصفهانى و چندتن از علماى ديگر، عراق را ترك كنند و به ايران بروند.
در تهران برخى از علماى عراقى، سازمان عالى نمايندگان عراق را كه به جمعيت بينالنهرين نيز معروف بود، تشكيل دادند تا در راه استقلال عراق تلاش كنند. با اين حال انگليسىها عراق را در كنترل كامل داشتند و علما مجبور بودند با اين اوضاع بسازند. البته برخى از تبعيدىها، تعهدنامهاى مبنى بر پرهيز از سياست امضا كردند تا انگليسىها به آنها اجازه دادند در سال 1924م به عراق بازگردند. 1
بههرحال، رهبران شيعه خواستار برپايى حكومتى اسلامى بودند و معتقد بودند انتخاب شدن ملكفيصل به رهبرى، آسيب كمترى دارد. بنابراين در فرايند تشكيل دولت ملى عراق، به همراهى سنىها مشاركت داشتند.
درباره علت مقاومت نكردن ابتدايى شيعيان برابر ساختار سياسى جديد عراق، مىتوان به سه عامل اشاره كرد:
1. كاهش تهديد سنىها، به لحاظ استقلال عراق از عثمانى؛