91به حسب نوع عملى است كه جامعه به آن جهت به آن متصف شده است. بدين جهت هرگاه كسى مشاهده كرد مسلمانان شرب خمر مىكنند و عنوان جامعۀ جاهلى را بر آنان اطلاق نمود، نمىتواند آنان را تكفير نمايد؛ زيرا اين عمل آنان معصيت است و كفر بهحساب نمىآيد؛
ب) ميان عصر جاهليت قبل از اسلام، با موقعيت جامعه كنونى بسيار فرق است؛ در جامعه كنونى، غالب مردم اقرار به شهادتين كرده و ملتزم به دستورات اسلاماند، گرچه در برخى موارد در عمل كوتاهىمىكنند؛همانگونهكه در صدر اسلام و عصر رسول گرامي(ص)برخى از مسلمانان ضعف عقيده داشتند و در مقام عمل كوتاهىمىكردند؛
ج) اگر جامعهاى رو به انحطاط كشيده و از ناحيه حاكمان مستضعف واقع شد، آيا مىتوان آن را جامعۀ جاهلى ناميد و تكفير كرد؟ آيا مىتوان كشور اسلامى را دارالحرب ناميد و از آن هجرت و بر ضدش قيام كرد؟ يا آنكه بايد به مردم اعتماد، و با امر به معروف و نهى از منكر، جامعه را از خواب غفلت بيدار كرد و با تكيه كردن بر ملت اسلامى، به اهداف والاى اسلامى خود رسيد؟
3. مفهوم دارالحرب و دارالاسلام
مىگويند: سيد قطب، بر از بين رفتن مفهومِ «امت مسلمانان» تأكيد داشته و معتقد است اين مفهوم در هيچجاى دنيا پابرجا نيست، گرچه افرادى مسلمان وجود دارند؛ زيرا اين مفهوم در نظر او، بر مردمى صدق مىكند كه زندگى، تصورات، اوضاع، نظامها، ارزشها و موازينشان