90نقد:
الف) در سخنان سيد قطب و ابوالاعلى مودودى، عنوان جامعۀ جاهلى بسيار تكرار شده و مرادشان جاهليت معصيت است؛ زيرا گاهى اين كلمه درباره جاهليت كفر و اعتقاد بهكار مىرود؛ همانگونه كه خداوند متعال مىفرمايد:( أَ فَحُكْمَ الْجٰاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ )؛«آيا آنها حكم جاهليت را [از تو] مىخواهند؟! وچه كسى بهتر از خدا، براى قومى كه اهليقين هستند، حكم مىكند؟!».(مائده: 5)
گاهىنيز به جوامع مؤمن و مسلمان اطلاق مىگردد كهدر اين صورت مقصود، جاهليت معصيت و عمل است، ولىنمىتوان مردم آن را كافر ناميد، گرچه درسلوك و رفتار همانند آنان عمل كنند؛ زيرا عقيدۀ جاهليترا ندارند؛ ازاينرو خداوند متعال خطاب به زنان پيغمبرمىفرمايد:( وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لاٰ تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجٰاهِلِيَّةِ الْأُولىٰ )؛«و در خانههاى خود بمانيد و همچون دورانجاهليت نخستين [در ميان مردم] ظاهر نشويد» (احزاب: 33).
كفر با اعتقاد باطل تحقق مىيابد، گرچه با هيچ عملى همراه نباشد. لذا اگر انسان معتقد شود كه زنا و شرب خمر حلال است، گرچه آن دو را انجام ندهد، كافر است و در مقابل تصديق و ايمان به اصول با التزام به انجام دستورات الهى سبب دخول در اسلام مىباشد.
بنابراين گاهى بر جامعهاى عنوان جامعۀ جاهلى اطلاق مىشود، درحالىكه نمىتوان بر آن دارالكفر و دارالحرب اطلاق نمود. لذا از جاهليت آن جامعه، نمىتوان كفر آن و اعلام جنگ بر ضد آن را استفاده كرد؛ زيرا گاهى مقصود از جاهليت، كفر و گاهى معصيت است. و اين