134
«شيخ شعلان ابوجون» ، رئيس قبيلة «ظوالم» را دستگير و زندانى كردند و اين بهانهاى شد براى حركتى عظيم و انقلابى كه با همكارى مردم و عشاير و قبايل مختلف عليه انگليسىها صورت گرفت. چون خبر اين شورش به نجف رسيد، مردم نظاميان انگليسى را از شهر بيرون كردند و نجف پايگاه اصلى انقلابى دوباره گرديد و اين مركزيت تا پايان قيام ادامه داشت. اين حركتها در شهر و جبهههاى مختلف واقع مىشد كه گاه با شكست و عقبنشينى همراه بود و گاه با پيروزى. سرانجام شيوة مكر و فريب انگليسىها كه از انواع خيانتها و ستمها بهره مىگرفت، كار را به نفع سلطهگران پايان داد و انقلاب پيش از رسيدن به هدف نهايى خود، شكست خورد. 1
نمونة ديگر، انتخابات مجلس مؤسسان بود كه چون حكومت وقت، به پيشنهادات و شروط بزرگان و علما وقعى ننهاد، در اجراى انتخابات، مشكل اساسى و سختى پيش آمد. علماى نجف، متحد با سران گروههاى انقلابى و جنبشهاى وطنى، انتخابات را تا تمكين دولت در مقابل خواستهها و شرايط آنها، ممنوع كردند و جمعيت علمى نجف فتوايى بدين عبارت صادر كرد: «شركت در انتخابات جايز نيست و هر كه رأى بدهد، از دايرة اسلام خارج شده است» . اين فتوا با تأثير فراگير خود، انتخابات را در بيشتر شهرهاى عراق متوقف ساخت. 2
شهر نجف همصدا با آزادىخواهان عراق، نقشى بزرگ در بىتأثير شدن و الغاى معاهدات و قراردادهاى ظالمانه، ضدمردمى و ضددينى داشت. علما در تأييد حركتهاى ضدنظام، با تلگرافهاى متعدد به حاكمان وقت، در ايجاد تغييرات و تحولات در سطح وزارتخانهها و مجالس كوشش بسيار مىنمودند كه ثمربخش نيز بود. موضعگيرى در معاهدة 1930م/1349ق، تأييد و تحكيم حركت انقلابى و عمومى سال 1941م/1360ق، مشاركت در جنبش سال 1948م / 1368ق، نقش بارز در انتفاضه سال 1952م / 1372ق، به راه انداختن تظاهرات اعتراضى عليه «پيمان استعمارى بغداد» در سال 1954م/1374ق، پيشگام بودن در معركة مقابله با دومين تجاوز به مصر در سال 1956م/1376ق، نمونههاى ديگرى است از نقش پويا، زنده و حياتى نجف اشرف در تحولات تكاملى عرصههاى سياسى عراق.
حركتهاى ضداستعمارى مردم عراق، بهويژه شهرهايى چون نجف و كربلا چندان ادامه يافت كه سرانجام در سال 1958م/1387ق با تقديم هزاران شهيد و مجاهدت بىنظير مردم، به پيشگامى رادمردان دينى و وطنى، به ثمر نشست و مردم عراق پس از سالها زيستن زير