354مشرف مى‌شوند، نگاهشان همان ذهنيت قبلى باشد و اين طور احساس كنند كه كالاها و سوغاتى حج چنين برترى دارد. براى همين در سبد خريد زائران ايرانى از لوازم يدكى اتومبيل گرفته تا لوازم صوتى و تصويرى و تنقلات و هزار و يك رقم جنس كوچك و بزرگ ديده مى‌شود.( مهدوى، نگاهى به خريد سوغاتى در حج) شايد در بعضى از جاها به اين نكته برسند كه كالاهاى داخلى بهتر است ولى نمى‌خواهند آن مطلوبيتى كه در ذهنشان است و كالاهاى خارجى را در مطلوبيت بالاترى نسبت به كالاهاى داخلى قرار داده‌اند، از بين ببرند. يعنى مطلوبيت و لذتى كه از خريد كالاهاى خارجى كسب مى‌كنند از كالاهاى داخلى عايدشان نمى‌شود.
اگرچه نمى‌توان انكار نمود زمانى كالايى را كه زائرين عزيز از عربستان خريدارى مى‌نمودند از نظر كيفيت از اجناس ايرانى بهتر بود و آن هم به اين علت كه هنوز چين و هنگ كنگ و تايوان وارد عرصه صادرات نشدند و عمدتا كالاهاى مرغوب ژاپنى، آمريكايى و يا اروپايى بازار عربستان را تسخير كرده بود، ولى اكنون موضوع تغيير يافته است. زيرا از يك سو حاكميت مطلق در بازار مكه و مدينه با كالاهايى كم‌كيفيت و يا بى‌كيفيت چين و... است و از سوى ديگر كشور به مرحله مطلوبى از نظر كيفيت و كميت توليد رسيده است كه در بسيارى موارد كالاى ايرانى قابل رقابت با كالاهاى كشورهاى مذكور است.
د) پايين بودن قيمت كالاها در مكه و مدينه
شايد يكى از مهم‌ترين علت‌ها پايين بودن قيمت كالاها در مكه و مدينه است كه حجاج ايرانى را راغب به خريد مى‌كند. همان‌طور كه در بسيارى از مصاحبه‌هايى كه با حجاج انجام گرفته همين نكته را بيان داشتند. خانواده‌هايى كه به سفر معنوى مى‌روند براى اينكه بتوانند براى تمام دوستان و خانواده‌هاى خود سوغاتى تهيه كنند و از طرفى هم با پولهاى موجود به تمام خواسته‌هاى خود برسند، دست به خريد كالاها و اجناس بى‌كيفيت چينى و... آن هم به شكل انبوه مى‌زنند. يعنى با توجه به حجم خريد بالاى زائران ايرانى به علت بستگان و اقوام زياد و انتظارات فراوان، اگر زائر ارجمند بخواهد براى همه‌شان سوغاتى بخرد و آن هم از كيفيت بالا (مثل اجناس ايرانى) قطعاً چند برابر اين هزينه فعلى پول نياز دارد لذا با توجه به قيد و محدويت بودجه خودش، تصميم مى‌گيرد كه از كيفيت بالا دست برداشته نظرش را به قيمت معطوف كند و كالاهاى با قيمت پايين تهيه نمايد.
علت اساسى پايين بودن قيمت كالاها در عربستان نسبت به ايران، نرخ پايين مبادله پول داخلى(ريال ايران) با خارجى(ريال عربستان) است. بدين معنى كه ريال ايران به‌صورت دستورى نسبت به قيمت واقعى آن گران‌تر است و از آنجايى كه هر100 دلار آمريكا از ساليان متمادى با 373 تا375 ريال عربستان مبادله مى‌شود و به عبارتى رابطه دلار و ريال عربستان ثابت نگه داشته شده است، واقعى نبودن