355رابطه دلار و ريال ايران سبب ارزان شدن كالاها در عربستان براى زائران ايرانى شود. در صورتى كه اين نرخ تعديل شود نظير آن‌چه به‌صورت ناخواسته در بهمن ماه سال 90 در كشور اتفاق افتاد (كاهش ارزش پول و برابرى يك دلار با 1800تومان) بايد انتظار داشته باشيم قيمت كالاها در عربستان افزايش يافته و خريد زائران ايرانى به نسبت كاهش يابد.
ه) چشم و هم چشمى
يكى ديگر از معضلات و ناهنجاريهاى خريد سوغاتى زائران پديده چشم و هم چشمى است كه در ميان مردم و به خصوص زنان به شكل گسترده وجود دارد و بيشتر افراد دست كم در موردى و يا زمانى گرفتار اين نابهنجارى اجتماعى شده‌اند. اين فرهنگ غلط به مرور زمان به‌عنوان يكى از مؤلفه‌هاى ثابت رفتار در برخى افراد در آمده است. از نظر روانشناختى زمانى كه معيارهاى ارزشى در وجود فرد نهادينه نشده باشد، براى او فقط ديدگاه ديگران مهم است؛ اما زمانى كه معيارهاى ارزشى، درون ذهن فرد جاى گرفت، آن‌گاه از وابستگى به نظر ديگران رها مى‌شود و مى‌تواند معيارهاى اخلاقى و رفتارى خود را كه در اثر تكامل عاطفه و انديشه او به وجود آمده است به كار ببرد، يعنى در حالت اول شخص مرتباً خود را از چشم ديگران ارزيابى مى‌كند و به همين علت، ظاهر براى او مهم است. روانشناسان در ادامه مى‌گويند: يكى از دلايل ديگرى كه موجب مى‌شود چشم و هم چشمى در جامعه و در بين افراد شيوع پيدا كند، تسلط روحيه رقابت ناسالم در جامعه است، يعنى افرادى كه از حيث امكانات مادى و معنوى دچار كمبود هستند ( www.tebyan.net) ، بدون در نظر گرفتن اوضاع اقتصادى و خانوادگى خود به دنبال نيازهاى غيرواقعى مى‌روند و با اعتقاد بر اين‌كه اگر فلان مقام يا موقعيت را داشته باشم در جامعه مقبوليت بيشترى خواهم داشت، لذا مؤلفه‌هاى اساسى چشم و هم چشمى را مى‌بايست در تظاهر، رقابت، احساس خودكم بينى و ارضاى آن به اشكال مادى و ظاهرى و مانند آن دانست. يكى از معضلات اخير، چشم و هم چشمى در خريد سوغاتى از اماكن متبركه به خصوص حج است. اين شيوه غلط به طورى در جامعه رشد پيدا كرده كه اگر كسى از حج برگردد و براى آشنايان و دوستان نزديك خود سوغاتى نياورد، به نوعى او را بى‌فرهنگ خطاب مى‌كنند. چشم و هم‌چشمى بيمارى و آفتى براى جامعه است كه بايد به‌صورت منطقى به درمان آن پرداخت. البته اين به خريد سوغاتى در حج اختصاص ندارد و در بسيارى از موارد پديده‌اى فراگير است.
با توجه به اين‌كه در روايات معصومين(ع) هيچ‌گونه نكوهش و سرزنشى نسبت به خريد سوغاتى نداريم آيا در شرائط كنونى باز هم انجام آن براى حجاج ضرورتى دارد؟ اگر ضرورتى ندارد، به چه علت اين قدر از وقتمان را صرف خريد سوغاتى مى‌كنيم و اگر مطلوبيت اين كالاها كمتر از كالاهاى داخلى است، چرا باز هم به اين سمت مى‌رويم؟ راهكارها و سياست‌هاى لازم براى تغيير فرهنگ