متن کتاب مجموعه مقالات اولین همایش حج و اقتصاد - جلد 1 - صفحه 308

(7 تا 700)

308

ج) سوغات و هداياى سفر حج

از ديگر آداب حج، هديه دادن و سوغاتى حاجى مى‌باشد تا جايى كه بررسى شد، دو روايت در اين باب وارد شده كه بيان مى‌گردد:

روايت اول: «

عدة من أصحابنا، عن سهل بن زياد رفعه، عن أبي عبد الله(ع) قال: الهدية من نفقة الحج». ¹

بررسى سند و دلالت

سند اين روايت قابل اعتنا نيست، زيرا در نگاه نجاشى «سهل بن زياد آدمى«. در نقل حديث ضعيف است ² و قابل اعتماد نمى‌باشد. احمد بن عيسى بخاطر غلو و كذب او را از قم بيرون كرد. ³ هر چند شيخ طوسى در ذيل اصحاب على بن محمد امام هادى(ع)، مى‌نويسد: سهل بن زياد آدمى، كه كنيه اش ابا سعيد است، ثقه بوده ⁴ و سند منتهى به او صحيح است ⁵، اما بر فرض ترجيح قول شيخ بر ديدگاه نجاشى، باز روايت فوق قابل اعتماد نيست، چرا كه مرفوعه است. اما از جهت دلالت، روايت فوق بيانگر آن است كه هديه و مخارج مربوط به آن جزء نفقۀ حج بوده و همانگونه كه مخارج حج براى استطاعت شرط است، طبيعتاً مخارج هديه را نيز بايد براى مستطيع شدن لحاظ كرد. اگر اين روايت مشكل سندى نداشت، قابليت استناد داشت. البته بنا برتسامح در ادله سنن مى‌توان از آن استفاده كرد، ولى اين مبنا با اشكال مواجه است.

روايت دوم: «على بن إبراهيم، عن أبيه، عن‌يحيى بن المبارك، عن عبد الله بن جبلۀ، عن إسحاق بن عمار، عن أبى عبد الله ((ع)) أنه قال: «هديۀ الحج من الحج». ⁶

بررسى سند و دلالت

يحيى بن مبارك از اصحاب امام رضا - عليه آلاف التحيۀ و الثناء - بوده ⁷ كه در كتب رجالى دربارۀ ثقه يا قدح وى چيزى بيان نشده، اما از آنجا كه مرحوم كلينى و شيخ طوسى از وى زياد روايت نقل

1) . «امام صادق(ع) فرمودند: [هزينة] هديه جزء نفقة حج است». الكافى، ج4، ص280؛ وسائل الشيعة، ج11، ص149.

2) . رجال نجاشى، ص185؛ الفهرست، طوسى، ص143.

3) . رجال نجاشى، ص185؛ رجال ابن غضائرى، ص125؛ رجال ابن داود، ص249.

4) . رجال طوسى، ص387.

5) . الفهرست، ص310.

6) . «امام صادق(ع) فرمودند: هدية حج از حج بوده [و جزء مخارج آن مى‌باشد]». الكافى، ج4، ص280؛ وسائل الشيعة، ج11، ص148.

7) . رجال طوسى، ص368..

مشخصات کتاب

مجموعه مقالات اولین همایش حج و اقتصادجلد:1:همایش حج و اقتصاد (نخستین: 1391: تهران)ناشر:پژوهشکده حج و زیارتمحل نشر:ایران -

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1