204ثانياً ابعاد اقتصادى حج كدامند و اصولاً چه ظرفيتها و قابليتهاى اقتصادى در حج وجود دارد كه مسلمانان مىتوانند از آن بهره بگيرند ؟
ثالثاً راهكارهاى اجرايى پيادهسازى الگوى اقتصادى اسلامى در ايجاد منشِ منظم، براى اخلاق اقتصادى مسلمين چگونه مىتواند باشد؟
رابعاً چگونه مىتوان در ايجاد بازار مشترك اسلامى به بركت انجام مناسك حج و حضور در سرزمين وحى اقدام نمود؟
موارد يادشده از اهداف اصلى اين پژوهش است كه با تكيه بردادهها و منابع اطلاعاتى، خصوصاً آيات قرآنى و سنت روائى مورد مطالعه قرار مىگيرد.
روش تحقيق
شيوه جمعآورى اطلاعات و نوع و روش پژوهش، يكى از مهمترين بخشهاى هر نوع مطالعه است. موضوع مطالعات با توجه به ماهيت خود، اسلوب و روش خاصى را مىطلبد، بنابراين موضوع حاضر از آنجائىكه يك عمل تكليفى فقهى است، مراجعه به اسناد و روايات و سيره فقهى معصومين از محورهاى مهم روشى در اين تحقيق به شمار مىرود. از طرف ديگر مسئله اقتصاد از آنجائىكه از مسائل كاربردى در ميان همه مردم است، توصيف و تحليل آن بهوسيله آمار و ارقام مىتواند روشى ديگر براى جمعآورى اطلاعات و بررسى موضوع باشد.
تبيين جامعه شناختى رابطه دين و اقتصاد
در نگاه اقتصاددانان كلاسيك و نيز كسانى مانند ماركس و انگلس، اقتصاد، بنيان زندگى اجتماعى آدميان است و دين مخصوصاً در جوامع امروزى نقش حاشيهاى دارد. از نظر آنان دين تأثيرى منفى در جامعه داشته و مانع از آگاهى پرولتاريا نسبت به بهرهكشى سرمايهدارى از آنها مىشود.
جامعهشناسانى كه تمايلات اجتماعى بيشترى داشتند ضمن قبول برجستگى و اهميت اقتصاد، آن را تهديدى براى حدود اخلاقى و اجتماعى جوامع صنعتى تلّقى مىكردند، بهعنوان نمونه در فرانسه «سن سيمون » پس از نوشتن مطلب مفصلى دربارۀ نظم نوين صنعتى به اين نتيجه مىرسد كه صورتى نوين و دنيوى از مسيحيت لازم است تا به دين، شكلِ جديدِ معنىدار ببخشند. به اعتقاد «سن سيمون» دين در شكل امروزى شده آن براى حفظ حيات اجتماعى و معنى دادن به آن، امرى بنيادين و ضرورى است و اين در حالى است كه عامل اقتصادى آن را متلاشى مىسازد. براى «ماركس» از خودبيگانگى عامل شكل دهندۀ صورت دين بود ولى براى كسانىكه پيرو نظر «سن سيمون» بودند دين سيمانى بود براى جامعه، زيرا اجتماعى بودن انسان را بيان مىكند؛ از جمله كسانى كه اين فكر را دنبال كردند