202امام سجاد(ع) در حديثى گهربار فرمودند:
«حجّوا و اعتمروا تصّح ابدانكم و تتّسع ارزاقكم و تكفن مونات عيالكم» 1؛ «حج عمره بهجاى آوريد تا به بدنهايتان سالم بماند و روزيتان فراخ گردد و هزينههاى خانواده تأمين شود.
از فرمايشات امام صادق و امام كاظم(ع) اينگونه نقل شده است كه فرمودند:
«الحاج لايملق ابداً قُلت و...... ؟ قال الافلاس ثم قال: و لاتقتلوا اودلاكم من املاق» 2حاجى هرگز فقير و مفلس نمىشود.
حج يك برنامه دينى كلان است كه آثار آن بسيار فراتر از يك عده يا ملت، خاص است. ميليونها انسان كه در گوشه و كنار جهان اسلام به سر مىبرند و هزاران خانواده كه در حرم و يا خارج حرم، زندگى مىنمايند از كاركردهاى اجتماعى و اقتصادى حج بهره مىگيرند؛ اعم از آن كشاورزى كه توليد مىكند و صنعتگر و هنرمندى كه آثار دستى و هنرى مىآفريند و دامدارى كه پرورش دام دارد و رانندهاى كه در حمل و نقل فعاليت مىكند، بازرسان و مديران كارگزار همه و همه در اين موضوع سهيم هستند.
در بازار اقتصادى حج ميليونها انسان از خرد و كلان تغذيه مىشوند و در يك جمع عملياتى بسيار بزرگ گروههاى مختلف از جامعه انسانى درگير فعاليت مىگردند.
به راه انداختن اين برنامه دينى بهحدّى قابل توجه است كه دولت عربستان در سال 2011 ميلادى بالغ به 30 ميليارد دلار فقط از طريق زائران حج، درآمد كسب كرده است. 3كشور ايران هم كه سهم قابل توجهى در ميان ساير كشورهاى اسلامى دارد، قريب به 5 ميليارد دلار در زمينه زيارت خانه خدا، بهطور مستقيم هزينه مىنمايد كه شامل تأمين مسكن، حمل ونقل، تغذيه، خريد سوغاتى و گوسفند قربانى مىباشد. بنا به گزارشات آمارى هر سال فقط در ايام حج تمتع بهطور ميانگين 2/5 ميليون نفر در حج شركت مىكنند كه بدين ترتيب 2/5 ميليون گاو و گوسفند ذبح مىشود و اگر متوسط گوشت آنها را براى هر رأس30 كيلو فرض كنيم به ميزان 70 ميليون كيلو گوشت بدست مىآيد و اگر از نظر مالى چنانچه هر كيلو را به قيمت 3 دلار فرض نمائيم خواهيم ديد كه مبلغ هنگفتى بدست خواهد آمد. 4مسلمانان بهجاى اينكه از اين فرصت در ايجاد فضاى مناسب اقتصادى و فرصتهاى جديد شغلى و بالا بردن توان اقتصادى گام بردارند، خواسته يا ناخواسته بسيارى از اين موقعيتها را در اختيار