132اعزام زائران به حج درپى افزايش جمعيت كشورهاى مسلمان جلوه خاصى يافته است. رعايت عدالت توزيعى مىتواند شامل بهرهمندى عادلانه شهروندان جامعه اسلامى از امكان تشرف به حج و همچنين برخوردارى از تسهيلات مربوطه مىباشد. عدم ايجاد رانت براى افراد متمول در بهرهمندى از حج و مزاياى آن از مهمترين جنبههاى عدالت توزيعى اقتصاد حج است.
3-6. معيارهاى و نماگرهاى ارزيابى سياستگذارىهاى اقتصادى حج
با توجه به جهتگيرىهاى قرآنى و روايى در زمينه حج و همچنين مسئوليتهاى دولت اسلامى در زمينه حج، مىتوان عنوان داشت كه اقتصادى مطلوب است كه بتواند ضمن تقويت و حداقل حفظ اثربخشى عبادى و معنوى حج، تسهيل آن و رعايت عدالت توزيعى، به افزايش منافع ملى عوايد اقتصادى كشور ميهمان و توزيع عادلانه آن كمك كند. با توجه به تعريف ارائه شده مىتوان موارد زير را بهعنوان معيارهاى اساسى، براى ارزيابى سياستگذارىهاى اقتصادى حج عنوان داشت.
الف) اثر بخشى اقتصادى؛
ب) فقدان آثار جانبى منفى بر ابعاد غير اقتصادى حج؛
ج) تسهيل حج؛
د) عدالت توزيعى.
براى سنجش تاثيرات سياستهاى اقتصادى حج، نيازمند ارائه نماگرهاى 1 دقيق براى اندازهگيرى آثار آن بر مولفههاى چهارگانه فوق مىباشيم. با توجه به مشكلات اندازهگيرى و محاسباتى براى ارزيابى كمى معيارهاى مورد نظر ناچار به تقريب و تخمين هستيم. در جدول(1) برخى نماگرهاى پيشنهادى براى سنجش معيارهاى سياستگذارى مطلوب اقتصادى حج با تمركز بر سياست تامين مالى داخلى حج وارد شده است.
جدول 1: معيارها و نماگرهاى ارزيابى سياست اقتصادى تأمين مالى داخلى حج