641
شايد بتوان گفت مشكل اساسى توليد انديشه معنوى نيست بلكه در نشر و توزيع انديشه‌هاى دينى و معنوى است. شما راه حل را در چه مى‌دانيد؟
اگر در بازرسيها به جاى تأكيد بيش از حد بر مسائل رفاهى و مصرفى، به مسائل معنوى هم توجه شود، تقاضا هم آرام آرام به سمت مسائل معنوى پيش مى‌رود. در واقع يكى از مشكلات اين است كه ما تقاضاى معنوى را تحريك نمى‌كنيم. واقعاً چرا هر كاروانى به همراه مواد مصرفى و خوراكى، 100 تا 200 كتاب همراه خود ندارد. ما به طور طبيعى هرگونه هزينه‌اى را براى امور مصرفى پذيرا هستيم اما راضى به پرداخت هزينۀ چند جلد كتاب نيستيم. چرا؟ چون تحول فكرى فرع بر تأمين مايحتاج روزمره قرار گرفته است.
با اين حال چه پيشنهاد مشخصى داريد؟
از همين فرصت مى‌شود استفاده كرد و از عموم حجاج براى بهتر شدن فضاى معنوى نظر خواهى، و ايده‌هاى مناسب را جمع آورى كرد تا بتوان نگاه را تغيير داد. اين كار البته در داخل ايران شدنى‌تر است.
ما در مسائلى چون فضاسازى و بازيابى جنگهاى صدراسلام و وقايع آن عملاً ناتوان مانده‌ايم در حالى كه خيلى از فضاها را با كمك هنرمندان مسلمان مى‌شود بازسازى كرد و يا با نور و صدا براى حجاج به معرض نمايش گذاشت. به هر حال از طريق پژوهشهاى جامع بايد دولتهاى اسلامى را به اهميت وجودى تصميمات آنها در جهت گسترش فعاليتهاى فكرى و معنوى و همچنين اتخاذ تدابيرى در جهت سازماندهى يك بازار اسلامى واقف كرد و به اين ترتيب زمينه‌هاى بهره‌گيرى هرچه بيشتر و بهتر از حج را در همه زمينه‌ها فراهم آورد.