642

حج فضايى تعاملى و بى نظير در ارتباطات گروهى ¹.

دكتر محمد مهدى محسنيان راد، از نخستين دانش آموختگان رشته ارتباطات در ايران است. او تاكنون كتابها و مقالات زيادى تأليف كرده است و عضو هيأت علمى دانشكده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق عليه السلام است. علاوه بر دانشكده مذكور در دانشگاههاى علامه طباطبايى و تهران، مشغول تدريس علوم ارتباطات در مقاطع دكترا و كارشناسى ارشد است. دكتر محسنيان راد، دو بار (در دوره رياست جمهورى آقايان هاشمى رفسنجانى و خاتمى) پژوهشگر نمونه كشور شناخته شده و از دست هر دو رئيس جمهور جايزه گرفته است. آخرين كار مهم او، ارائه نظريه جديدى به نام بازار پيام ( Message Bazaar ) در علوم ارتباطات است. شنيده بوديم دكتر محسنيان راد، درباره رويداد مهم «حج» ديدگاههاى نو دارد. اين بود كه به سراغش رفتيم و او به رغم مشغلۀ زياد از موضوع استقبال كرد. مصاحبه‌اى كه تقديمتان خواهيم كرد، حاصل گفتگوى دو ساعته ما با دكتر محسنيان راد درباره حج است.

لطفاً بفرماييد به عنوان يك استاد علوم ارتباطات به مقوله «حج» چگونه نگاه مى‌كنيد؟

قبل از اين كه وارد بحث شوم مى‌خواهم توضيحى بدهم. اگر فرض كنيم كه سنگى از مريخ به زمين آورده شود، وقتى يك ستاره شناس به آن نگاه مى‌كند، آن را از منظرى بررسى مى‌كند كه يك فيزيكدان آنطور به آن سنگ نگاه نمى‌كند؛ يك شيميدان هم در سنگ، به دنبال چيز ديگرى است و مى‌خواهد جنس سنگ و عناصر موجود در آن را تشخيص دهد. يك زيست شناس هم نگاه مى‌كند كه مثلا ببيند آيا در سنگ، اثرى از حيات ديده مى‌شود يا خير. اين نگاهها، هرچند با هم فرق دارد، ولى هيچكدام ناقض نگاه ديگر نيست و بلكه همه اينها يكديگر را براى شناخت آن سنگ، تكميل مى‌كنند.

نگاه به حج، از پشت پنجره ارتباطات، نگاهى نو و بنابراين، نيازمند توجه و به چالش كشيده شدن است. از اين نظر، شايد نتوانيم هيچ شبيهى براى «حج» پيدا كنى.