61منش آدمى است. چنانچه پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است: «اِنَّ اكمَلُ المُؤْمِنينَ ايمٰانَاً احْسَنُهُم اخلاٰقاً.» ¹كامل‌ترين مؤمنان از نظر ايمان، خوش اخلاق‌ترين آنان هستند.

زندگى در وطن «حضر» نسبتاً آرام و بى دغدغه و متفاوت از زندگى در سفر است. در سفر، زندگى، توأم با جابجايى، رويارويى با مشكلات، خستگى و بعضاً خروج از حالت طبيعى و اعتدال است و لذا رعايت اصول، آداب و اخلاق در سفر، بسيار مؤثر، عميق و كارآمدتر است. چنان‌كه غالب محققان و پژوهشگران به اين واقعيت توجه نموده و اشارات پر معنا و زيبايى دارند، از آن جمله رهنمودهاى محقق بزرگوار، شهيد مطهرى است كه ضمن پرداختن به اين موضوع نكات ارزشمندى را مطرح نموده است:

مسافرت، اخلاق و آداب خاصى را ايجاب مى‌كند، زيرا وضع جديدى براى انسان به وجود مى‌آورد و انسان را در شرائط خاصى قرار مى‌دهد كه با محيط اقامت يعنى وطن متفاوت است. در مسافرت انسان با يك عده كه «هم‌سفر» ناميده مى‌شوند، شب و روز به سر مى‌برد. بسيارى از پرده‌ها كه تا آن وقت ميان او و هم سفرانش وجود داشت خواه ناخواه برداشته مى‌شود، خواب و بيداريش با آن‌هاست، همكارى‌ها و هم‌گامى‌هايى كه هرگز در وطن پيش نمى‌آيد، لازم مى‌شود. اين‌ها قهراً وظايف و تكاليف خاصى را به وجود مى‌آورد و آمادگى روحى و اخلاقى مخصوصى را ايجاب مى‌كند.

نگاهى به مجموعۀ روايات اسلامى نكاتى رابه عنوان آداب سفر به ما مى‌آموزد، كه مهم‌ترين آن‌ها «آيين همراهى و همسفرى» است، تأكيد شده است كه پيش از سفر، هم‌سفر مناسبى را پيدا كنيد، چرا كه مسافرت تنهايى مكروه است. آداب ديگر سفر را طبق تعاليم دينى فهرست‌وار اين‌گونه مى‌يابيم:

1 - خدا حافظى از خانواده و بستگان از سوى مسافر، بدرقه كردن كسى كه به سفر مى‌رود، از سوى اهل خانه و بستگان.

2 - شروع سفر با صدقه، جهت سلامتى و رفع و دفع بلاها.

3 - خواندن دو ركعت نماز، دعا كردن به جان و مال و خانوادۀ خود و به خدا سپردن آنها و بر او توكل كردن.

4 - خواندن اين دعا «بِسْمِ اللّٰهِ، آمنَتُ بِاللّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ، مٰا شٰاءَ اللّٰه، لاحَولَ وَ لا قُوَّةَ الّا بِاللّٰهِ».

5 - داشتن وسيله‌اى براى دفع شر و خطرات احتمالى و حمل ابزار دفاعى.