60در حرم قصد الحاد و ظلم دارند، آنهايى هستند كه قصد ارتكاب اعمالى چون سرقت، ستمگرى، تجاوز به حقوق مردم و هر نوع ظلم داشته باشند، كه از اقامت آنها در حرم جلوگيرى مى‌شود. «يُتَّقىٰ انْ يُسْكِنَ الْحَرَم». ¹

9 - اشيايى كه در حرم پيدا مى‌شود حكم ويژه‌اى دارد و اصولاً دست زدن به اشياء گمشدۀ حرم منع شده است. «لاٰتَمَسُّ ابَدَاً حَتّىٰ يَجيءَ صٰاحِبُهٰا» ².

10 - كسى كه در خارج حرم مرتكب جنايتى شود و سپس به حرم پناهنده گردد، تا وقتى در حرم باشد از اجراى حد معاف است، لكن براى چنين كسى محدوديت‌هايى ايجاد مى‌شود تا ناگزير از حرم خارج گردد و حد بر او جارى شود، اما كسانى كه در حرم به جنايتى دست بزنند، به دليل اين‌كه احترام حرم را ناديده گرفته‌اند، از مصونيت حرم محروم مى‌شوند و بر آن‌ها حد جارى مى‌شود. ³11 - قصر و يا اتمام خواندن نماز در حرمين شريفين براى مسافر اختيارى است، و اين حكم اگرچه اختصاص به مسجدالحرام دارد، ولى جمعى از فقها در مورد تمام شهر مكه نيز چنين اختيارى را براى مسافرين قائل شده‌اند، حتى اگر مسافر در حال عبور از شهر مكه باشد، مى‌تواند نماز خود را تمام بخواند. ⁴15

‍أ

اخلاق و آداب سفر

دين به عنوان يك امر آسمانى و وحيانى، مجموعۀ قوانين و دستوراتى است كه خداوند متعال براى هدايت و سعادت انسان‌ها توسط پيامبران براى بشر فرستاده است، دين داراى ابعاد مختلف و بخش‌هاى گوناگونى است كه يكى از بخش‌هاى مهم و كارآمد آن، بخش اخلاق و آداب دينى است. و در حقيقت دين (به جز باورها و اعتقادات) چيزى جز اخلاق و رفتار نيست.

اخلاق و آداب دينى يكى از اصول حياتى انسان‌ها است، لذا آدميان در تمام شرايط و حالات موظف به رعايت اصول اخلاقى و آداب اسلامى هستند، اخلاق و آداب اسلامى نماد شخصيت و