177شرق، كوه «رمات» بود. تنها دشوارى، فاصلۀ ميان«رمات» و«احد» بود كه مى‌بايست به طريقى، مراقبت مى‌شد.اين كارى بود كه با استقرار تيراندازان بر روى رمات جبران شد.در اين وقت دشمن هم در جنوب، و جنوب غربى آنها در وادى مستقر بود. اين وادى، ادامۀ وادى خارج شده از شعب احد بود.
درگيرى در همين ناحيه ميان آنها رخ داد، جايى كه منطقۀ باز و وسيع و گسترده‌اى بود و ميدانى براى تاخت و تاز 1.
برخى از نويسندگان معاصر، اين نظر معروف و شايع را كه محل عبور سپاه خالد را از پشت سر و از شعب موجود در ميانۀ احد يعنى وادى بيرون آمده از دل كوه احد در برابر مقبرۀ شهدا مى‌دانند، رد نموده و مى‌گويند: با توجه به آن‌چه در منابع تاريخى آمده، بدون ترديد، اين نظريه خطا و اشتباه است.
محلى كه مسلمانان، انتخاب كرده بودند از پشت سر به دليل كوه احد، امنيت داشت. تنها سمت چپ آنها حد فاصل كوه«رمات» و احد مشكل داشت.
تيراندازان يا نيروهاى مستقر در كوه رمات:
بامداد روز هفتم شوال سال سوم هجرت، نيروهاى اسلام در برابر نيروهاى متجاوز قريش صف‌آرايى كردند. ارتش توحيد نقطه‌اى را اردوگاه قرار داد كه پشت سر به مانع و حافظ طبيعى، يعنى كوه احد محدود مى‌گشت، ولى در وسط كوه احد شكاف و بريدگى خاصى قرار داشت كه احتمال مى‌رفت دشمن كوه احد را دور بزند و از وسط آن شكاف در پشت اردوگاه ظاهر گردد و از عقب، جبهۀ مسلمانان را مورد حمله قرار دهد. 2 پيامبر براى دفع اين خطر، دو دسته تيرانداز را روى تپه مستقر ساخت و به فرماندۀ آنها«عبداللّٰه بن جبير»چنين فرمود: شما با پرتاب كردن تير دشمن را برانيد و نگذاريد از پشت سر وارد جبهه گردند و ما را غافلگير سازند ما در نبرد، خواه غالب باشيم يا مغلوب شما اين نقطه را خالى نگذاريد. آيندۀ جنگ احد به خوبى نشان داد اين دهليز فوق‌العاده حساس بوده است و شكست بعدى مسلمانان پس از پيروزى از اين جهت بود كه تيراندازان بى‌انضباطى به خرج دادند و اين سنگر حساس را خالى گذاشتند و دشمن شكست خورده و فرارى با يك حملۀ دورانى سريع همراه با غافلگيرى، دهانۀ دهليز را از پشت سر مورد حمله قرار داد.
كيفيت و چگونگى نبرد احد (شكست پس از پيروزى)
جنگ به وسيلۀ «ابوعامر» كه از فراريان مدينه و از قبيلۀ اوس بود آغاز گرديد. او فكر مى‌كرد مردم مدينه كه او را ببينند دست از پيامبر صلى الله عليه و آله بر مى‌دارند، از اين رو پيشقدم شد كه با طعن و بدگويى ايشان مواجه شد و پس از جنگ مختصرى از جبهه دورى گزيد. ابتدا سربازان اسلام به دليل اينكه تا آخرين