157امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

«وَالجدَالُ هُوَ قَولُ الرَّجُلِ لاٰ وَ اللّٰهِ وَ بَلىٰ وَ اللّٰهِ وَ سِبٰابُ الَّرجل الرَّجُلَ» ¹ جدال آن است كه بگويد «لا واللّٰه» و «بلى واللّٰه» و يا سبّ ديگرى را بگويد. از قيد «سباب» جدل همراه با خصومت فهميده مى‌شود و مراد از «لا و اللّٰه» و «بلى و اللّٰه» يعنى اصرار بر اثبات حرف خود و ابطال حرف مقابل با استفاده از لفظ جلالۀ «اللّٰه»، البته جدال به شيوۀ نيكو مورد تأييد است. ²انواع جدال

جدال بر دو گونه است؛ جدال به حق و جدال باطل، كه اولى ممدوح و دومى مذموم است. قرآن مجيد در يك‌جا مى‌فرمايد: «وَ جٰادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ» ³؛ به آن‌ها به طريقى كه نيكوتر است استدلال و مناظره كن.

در اين‌جا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مأمور به جدال به حق شده و آن را در كنار حكمت و موعظۀ حسنه قرار داده است، و جدال باطل همان است كه در آيات ديگر قرآن آمده ⁴ و افراد لجوج و متعصب گرفتار آن مى‌شوند و روشن‌ترين دلايل حق را با ستيزه‌جويى انكار مى‌كنند. ⁵در كتاب شريف كافى روايتى در ارتباط با معناى آيۀ «فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ» از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند:

«...وَالجدَالُ قَولُ الرَّجُلِ «لاٰ وَ اللّٰهِ وَ بَلىٰ وَ اللّٰهِ» ⁶؛ جدال آن است كه بگويد «لا واللّٰه، بلى واللّٰه»

امام عليه السلام در پاسخ شخصى كه در ارتباط با شرائط صحت احرام پرسيد، فرمود: آن‌گاه كه محرم گشتى بر تو باد به تقواى الهى و ياد خداوند و سخن اندك، مگر در مسير خير و نيكويى، زيرا كمال حج و عمره آن است كه انسان زبان خود را مگر در كلام خير محفوظ و نگه دارد. خداوند مى‌فرمايد: «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ» ⁷.

حالت احرام، يك حالت فوق‌العاده معنوى و روحانى است كه انسان را به سوى قرب خدا مى‌برد، به همين دليل بسيارى از كارهاى مباح در احرام ممنوع است، و يكى از كارهاى حرام، كه به هنگام