156

4

‍أ

جدال در حج

از جملۀ محرمات احرام كه فقهاى عالى مقام به استناد آيات و روايات آن را از محرمات احرام بر شمرده‌اند، جدال است. در آيۀ شريفۀ قرآن آمده است: «فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ» ¹ كسانى كه (با بستن احرام و شروع مناسك حج)، حج را برخود واجب كرده‌اند، بايد بدانند كه در اثناى حج، آميزش جنسى با زنان و فسوق و جدال روا و جايز نيست.

معناى جدال

جدال، به معناى گفتگويى توأم با نزاع و به عبارتى پيكار لفظى همراه با لجاجت و خصومت است.

صاحب مجمع البحرين مى‌گويد: «جدال عبارت است از مقابله دليل با دليل كه گاهى با لجاجت و خصومت همراه مى‌شود.» ²در لسان العرب آمده است: «جدال به معناى زياده‌روى در خصومت به كار مى‌رود. ³ صاحب كتاب مفردات مى‌نويسد: «جدال و گفتگو بر سبيل منازعه و برترى‌جويى بر يكديگر است.»

مرحوم علامۀ طباطبايى مى‌فرمايد: « وَالجِدالُ: الْمِراءُ فِى الْكَلاٰم ِ»، جدال به معناى ستيزگى كردن و لجبازى در گفتار و بحث است. ⁴بر اساس اين تعاريف جدال همراه با بحث و گفت و گو براى اثبات يا نفى مطلبى است كه هر طرف براى اثبات حرف خود و يا ابطال نظر طرف مقابل دليل اقامه مى‌كند، اما از روال طبيعى بحث و گفت و گو خارج مى‌شود و به لجاجت و خصومت مى‌انجامد.

در روايات ويژگى ديگرى نيز براى جدال آمده است و آن اين است كه از نام خداوند در اين خصومت، به عنوان وسيله و ابزار بهره گرفته شود.