276بستن درِ كعبه در حديث ابن‌عمر، بنا به نظر علما در اين بوده كه مردم به گرد او ازدحام نكنند و او بتواند نمازى را كه مى‌خواهد در كعبه به جاى آورد. حكمت از بستن در كعبه نيز آن است كه آن حضرت صلى الله عليه و آله بتواند به هر سوى كعبه، نماز بخواند؛ زيرا اگر در باز باشد و ميان او تا درِ كعبه به اندازۀ انتهاى پالان شتر فاصله نباشد، به دليل عدم روبه‌رويى با قسمتى از كعبه، نماز درست نيست.
اين دو قول را محبّ طبرى در «القرى» نقل كرده و قول اوّل را درست‌تر دانسته است. او يادآور شده: اين نظريه كه پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه بيش از دو ركعت - بنا به خبر صحيح از وى - نخوانده، مورد تأييد قرار مى‌گيرد.
از ميان اقوال علما، كه در جمع ميان اختلاف و تناقض اخبارِ نقل شده از بلال و اسامه و ابن‌عباس در مورد نماز پيامبر صلى الله عليه و آله آورديم، صحيح‌ترين آنها، موردى است كه مى‌گويد: پيامبر صلى الله عليه و آله هنگامى در كعبه نماز خواند كه اسامه بيرون رفته بود تا براى پاك كردن تصاوير موجود در كعبه آب بياورد و بلال (كه مانده بود) شاهد نماز حضرت صلى الله عليه و آله بود، از اين رو نماز خواندن را تأييد نمود، ولى اسامه كه نديد، آن را نفى كرد. از يك جهت ديگر نيز اين توجيه به صواب نزديكتر است؛ زيرا دليلى در تأييد آن وجود دارد و آن حديثى است كه در «مسند ابى‌داود طيالسى» روايت شده و چنين است: ابن ابى‌ذئب از عبدالرحمان‌بن مهران نقل كرده كه مى‌گويد: عُمير، خدمتكار ابن‌عباس، به نقل از اسامةبن زيد نقل كرده كه گفت: در كعبه بر پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شدم، (آن حضرت) تصاويرى را ديد يك دلو آب خواست، براى او آوردم، در حالى كه با آب شروع به پاك كردن تصاوير مى‌كرد و مى‌فرمود: خدا بكشد قومى را كه آنچه را نيافريده‌اند، به تصوير مى‌كشند. پرسيدم: رجال اين حديث «ثقه» هستند؟ ابن ابى‌ذئب گفت: رجال حديث، محمدبن عبدالرحمان، امام مشهور و استاد او عبدالرحمان‌بن مهران هستند كه «نسائى» و «ابن‌سعد» و «ابن‌حبان» و استادش عمير او را ثقه دانسته‌اند و بخارى و مسلم و ابوداود و نسائى از او روايت كرده‌اند و اين حديث با حديث ديگرى كه ابن‌منذر به همين مضمون روايت كرده، ولى سند آن را نديده‌ام، مورد تأييد قرار مى‌گيرد.