116گزيدم.» 1عباس مكّى، يكى ديگر از سيّاحان است كه حرم امام حسين عليه السلام را چنين وصف مىكند:
«در حرم سرورم حسين عليه السلام چراغدانهايى خيره كننده از ورق مرصّع و گونههايى از جواهرهاى گرانبهاست كه با خراج يك شهر برابرى كند. اغلب اينها هديههاى شاهان و فرمانروايان ايران است. بر فراز قسمت بالاى سر مبارك چراغدانى از طلاى سرخ به وزن دو من يا بيشتر آويخته است. بر بناى حرم گنبدى است بلند، با بنايى شگفت كه خبرهاى چيرهدست و آگاه آن را ساخته است و سر بر آسمان مىسايد.» 2عبدالوهاب عزام از ديگر كسانى است كه در وصف حرم امام عليه السلام چنين مىنويسد:
«به مسجد درآمديم. آنجا همهمۀ كسانى كه قرآن ودعا مىخواندند بلند بود. سپس ضريح مبارك را زيارت كرديم. عظمت آن جايگاه ما را از اين بازداشت كه ديده در مرتع جمال و زيبايى و شكوه و زينت و زيور خيره كنندۀ آن رها كنيم. در كنار مسجد[ى كه ضريح امام عليه السلام را در برگرفته] مسجدى ديگر است كه ضريح عباس بن على عليهما السلام در آن جاى گرفته و در مسجد حسين عليه السلام [مقصود همان حرم امام است] سردابى است كه حدود ده پله پايين مىرود و در پايين آن جايى است كه با تورهاى آهنى محصور شده و آن را قتلگاه نامند و گويند خون حسين عليه السلام به هنگام شهادت در اين نقطه بر زمين ريخته است. در روايتى ديگر آمده كه اينجا زادگاه عيسى بن مريم عليه السلام است.
در گوشهاى از حرم حجرهاى است كه سه تن از شاهان قاجار؛ احمد شاه، پدرش محمّد على شاه و جدّش مظفّرالدين شاه در آن به خاك سپرده شدهاند. قبرهاى اين سه از زمين برجسته نيست و تنها با موزاييك فرش شده و در نزديك آنها تصويرى از اين سه پادشاه بر ديوار آويخته است.
دوست داشتم فرصت فراهم باشد و زمانى درازتر در اين حرم پر عظمت بمانيم تا به