202
پاسخ على بن ابيطالب(ع) و عمر به سوالات شرعى و فقه مربوط به آن
پرسش: امام على عليه السلام در مورد سؤالات شرعى به عمر مراجعه مىكرده يا عمر از امام سؤال مىكرده است؟
پاسخ: در مورد امام على عليه السلام فقط به ذكر يك حديث از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله اكتفا مىشود كه فرمود:
«انا مدينه العلم وعلى بابها» و نيز
«انا دار الحكمه وعلى بابها.» اگر جواب سؤال اوّل مثبت باشد، بدان معنا است كه گنجينه علم و حكمت رسولاللّٰه صلى الله عليه و آله كامل نبوده كه در و دروازه آن به عمر - خليفه دوم - نياز داشته و با مراجعه به او، پاسخ مسائل فقهى خود را از عمر مىگرفته است. در اين صورت بايد نتيجه گرفت كه عمر، محل رجوع خود پيغمبر نيز بوده است.!!
اما در مورد عمر، به ذكر چند واقعه بسنده مىشود، و نتيجهگيرى درباره پاسخ اين سؤال به خواننده واگذار مىگردد.
1 . ابن ابىالحديد آورده است: عبداللّٰه بن مسعود از فقهاى بزرگ مدينه بود و عمر اصرار داشت كه وى همواره همراه او باشد تا در مواقع لزوم، پاسخگوى سؤالات علمى و فقهى كه از عمر مىپرسند، باشد.
2 . اكابر علماى اهل سنت، نظير: جلال الدين سيوطى در درالمنثور، جاراللّٰه زمخشرى در جلد اول تفسير كشاف، فاضل نيشابورى در جلد اول تفسير غرايب، ابن ابىالحديد در جلد اول شرح نهج البلاغه، حميدى در جمع بين الصحيحين و ذهبى در تلخيص مستدرك آوردهاند:
روزى عمر، براى اصحاب خطبهاى خواند و اخطار نمود هر كس زنى بگيرد و مهر زنش بيشتر از چهارصد درهم باشد او را حد زده، زيادتى مهر را از او گرفته و به بيتالمال مسلمين واريز مىكنم. زنى از ميان جمعيت بر خاست و صدا زد: اى عمر! كلام تو اولىتر است يا كلام خدا؟ عمر در پاسخ گفت: البته كلام خدا. سپس زن گفت: مگر نه آن است كه خداوند در قرآن مجيد مىفرمايد: وَ إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدٰالَ زَوْجٍ مَكٰانَ زَوْجٍ وَ آتَيْتُمْ