291و فكرى انقلاب اسلامى با استفاده از اين نمادها، از سويى نشان دادند كه آموزههاى دين تا چه ميزان در مردم ايران اثرگذار است و از سوى ديگر، ظرفيتهاى ناشناخته و پنهان فرهنگ دينى را فعال ساختند. از جملهى اين نمادها و آيينها كه بر روند پيروزى نهضت انقلاب اسلامى تأثيرى شگرف داشت، نهضت «اربعينيه» يا «چهلم» هاى سياسى بود. اربعين يا چهلمين روز درگذشت هر فرد مسلمان، با تمامى سادگى و عبادى بودن خود، در جريان مبارزات مردم ايران عليه رژيم پهلوى، رنگوبويى تازه به خود گرفت و به محفل سياسى تمامعيارى بدل شد. 1آنچه در ايران سالهاى منتهى به پيروزى انقلاب اسلامى، به نهضت «اربعينيه» معروف شد، از شهادت آيتالله مصطفى خمينى (رحمه الله) آغاز شد و با قيام مردم قم در 19 دىماه 1356 و چهلم شهداى قيام مردم قم در تبريز در تاريخ 29 بهمن 1356 و چهلم شهداى قيام مردم تبريز در يزد در تاريخ 10 فروردين 1357 و ادامۀ قيامها در ساير شهرها گره خورد.
تبديل اربعين شهدا به مراسمى سياسى در نهضت مردم ايران عليه خاندان پهلوى، به اول آبان 1356 بازمىگردد. شهادت مرموز آيتالله مصطفى خمينى (رحمه الله) كه با هدف تضعيف روحيه رهبر انقلاب ايران تدارك ديده شد، كاملاً تأثير عكس داشت و ضمن دميدن روحى تازه به جريان مبارزات، نفوذ فوقالعاده امام خمينى (رحمه الله) در ميان اقشار مردم را نشان داد. فرداى شهادت آيتالله مصطفى خمينى، حوزههاى علميه در نجف و قم و تهران تعطيل شد و علماى تراز اول ايران با برگزارى مجالس ختم، ياد و نام اين روحانى مبارز را گرامى داشتند. با نگاه