118از جريان كربلا هر كس يا گروه يا حكومتى خواست به اعتقادات شيعه ضربه وارد كند، ضربه خورد و اگر هم چنين نشد، از سستى ما در حفظ و زنده نگاه داشتن همين سنّتهاى وارده به سيّدالشّهدا (ع) و اظهار تولّى و تبرّى بود. تاريخ نشان مىدهد كه دشمنان ما نيز به اين امر حسّاسيّت نشان مىداده و مىدهند و نمىخواسته و نمىخواهند اين آثار و سنّتها باقى باشد. سيرى اجمالى در روايات وارده درباره فضيلت گريه بر سيّدالشّهدا (ع) و زيارت مزار آن حضرت، بهويژه زيارتهاى آن بزرگوار نشان مىدهد كه مقصود از همه آنها و محور همگى، «تولّى و تبرّى» است. 1
زيارت اربعين و وداع آن
براى زيارت امام حسين (ع) دو دسته متن و عبارت در كتابهاى روايى و زيارتى مطرح شده است. دستهاى از آنها با عنوان زيارات مطلق ياد شده و دستهاى ديگر به عنوان زيارات مخصوص كه به مناسبتهاى گوناگون مطرح شده است و شامل زيارت آن حضرت در شبهاى قدر، نيمه رجب و غير آن مىشود.
يكى از زيارتهاى مخصوص امام حسين (ع) زيارت ايشان در روز اربعين است كه در بيستم ماه صفر هر سال خواده مىشود. در كتابهايى مثل «زاد المعاد» مرحوم مجلسى و مفاتيح الجنان، دو زيارتنامه براى روز اربعين ذكر شده است. يكى از آنها از فردى به نام عطا از جابر بن عبدالله انصارى است 2و ديگرى كه به سندى معتبر نقل شده، از صفوان بن مهران جمّال از حضرت صادق (ع) است كه با عبارت
«السلام على ولى الله و حبيبه، السلام على خليل الله و نجيبه» آغاز مىشود و در مفاتيح الجنان به عنوان زيارت اصلى روز اربعين معرفى شده است.
براى اين زيارتنامه دنبالهاى به عنوان «وداع» در كتاب «اقبال الاعمال» ذكر شده است كه موضوع و متن اصلى اين مقاله مىباشد و به حول و قوه الهى آن را مطرح مىكنيم. سيد بن طاووس پس از ذكر زيارت اربعين معروف مىنويسد: «أقول: و وجدت لهذه الزيارة وداعاً يختصّ بها» ؛ براى اين زيارت، به وداعى كه مختص به آن است، دست يافتم.
سيد در ادامه مىگويد: «و هو ان تقف قدّام الضريح و تقول. . .» ؛ وداع، آن است كه پشت ضريح مطهر مىايستى و مىگويى. . . .