287و با وجود طلبهها و اساتيد پرانگيزه و شيفتۀ علم و تحقيق، از شكوفايى و سرزندگى برخوردار است. از مهمترين اين مدارس، به مدرسۀ فقيه سيد محسن اعرجى كه در اوايل قرن سيزدهم تأسيس شده، مىتوان اشاره كرد. همچنين تعداد فراوانى كتابخانه با كتابهايى نفيس و نسخههاى خطى و منابع اساسى، اهميت ويژهاى به اين شهر داده است.
اگر روايت تأسيس نخستين چاپخانۀ سنگى عراق در كاظمين درست باشد، 1بىشك اين امر در صدر فهرست فعاليتهاى علمى اين شهر در نيمۀ نخست قرن گذشته قرار مىگيرد. آموزش قرآن و نوشتن به كودكان بر عهدۀ مكتبخانههايى بود كه در اطراف شهر وجود داشت؛ يعنى تا تاريخ 1327 قمرى اولين مدرسۀ ابتدايى ويژۀ كودكان ايرانى مقيم در كاظمين به نام «مدرسۀ اخوت ايرانيان» تأسيس گرديد.
از آغاز دورۀ صفوى يا پايان دورۀ عثمانى، شهر كاظمين از جهت سياسى، در مشكلات و مسائل عامه، داراى رأى و نظر بود. آشكارترين موضعگيرى سياسى اين شهر مربوط به جنگ جهانى اول است كه انگليسىها به بصره هجوم آوردند و تلگرافى بدين مضمون از بزرگان و سران بصره به علماى كاظميه فرستاده شد؛ به تاريخ دوشنبه 20 ذىالحجه سال 1333:
مرزهاى بصره در محاصرۀ كفار است. همه با اسلحه. در مورد ديگر سرزمينهاى اسلامى نگرانيم. با فرمان دادن عشاير به دفاع، يارىمان كنيد.
وقتى متن تلگراف منتشر شد، مردم به هيجان آمدند؛ مغازهها را بستند و از هر كارى كه داشتند، دست كشيدند و به انتظار فرمان علماى خويش، در صحن كاظمى اجتماع كردند. فتواى علما، وجوب دفاع بر همه مسلمانان بود. اين فتوا به تمام عشاير پيرامون بصره تلگراف شد و از بيستم ذىالحجه تا 12 محرم الحرام 1332 اجتماعات در صحن كاظمى ادامه يافت و مردم به خطبهها و سخنرانىهاى شورانگيز گوش مىسپردند. در يكى از اين اجتماعات، سيد مهدى آل سيد حيدر كه از علماى انقلابى كاظمين بود، بر منبر رفت و به موعظه و تشويق مردم به دفاع پرداخت و اعلان كرد كه خود به ميدان جنگ خواهد رفت. در پى اين سخنرانى، در اواخر ذىالحجه جمعيتى به نام «جمعيت ارشاد» به رياست محمدامين افندى (قائم مقام كاظمين) و عضويت عدهاى از شايستگان و بزرگان، براى جمعآورى كمكهاى مالى و غير آن براى مبارزان تشكيل گرديد.
سهشنبه، 12 محرم 1333 سيد مهدى آل سيد حيدر به همراه شيخ مهدى خالصى و شيخ