125اين شهر، بعضى سنى و بعضى شيعهاند. شكل و هيأت كلى اين شهر، به شهر قدس مىماند؛ همچنين از جهت وسعت. پيرامون شهر ديوارى كشيدهاند كه اكنون دو درب دارد: «بابالمشهد» و «بابالنهر» . «باب الشام» را كه سومين درب بوده، با ديوار مسدود كردهاند. ديوار شهر چندان تخريب شده كه از بيست جاى آن مىتوان وارد شهر شد. جز بارگاه باشكوه و عظيمى كه بر قبر امام على (ع) ساختهاند، سه محل اجتماع ديگر كه از آن كوچكترند، نيز وجود دارد. 1
مستشرق انگليسى، خانم «ليدى درور» در سفرنامة خود، پس از توصيف شهر و محلات و بازارهاى آن كه در سال 1923م/1342ق مشاهده كرده، دربارة خيابانها و جادههاى شهر نجف مىگويد: «نجف شهر زيبايى است، اما خيابانهاى آن هيچ صاف و هموار نيست» . 2
نزديك به ده سال بعد، در 1935م، در «راهنماى سرزمين عراق» در اينباره مىخوانيم:
خيابانها جز در مواردى محدود صاف، هموار و عريض است. . . ساختمانها عظيم و چشمنواز، بازارها منظم و عريض، بهخصوص بازار بزرگى كه از ديوار شرقى شهر شروع مىشود تا مىرسد به صحن علوى. در اين شهر سه مدرسة دولتى، سه مدرسة محلى و تعداد زيادى مدرسة علميه وجود دارد. مساجد متعددى ساخته شده كه در اتاقكهاى پيرامون هر يك، قبور عالمان و بزرگان قرار دارد. شهر نجف، با ديوارى بزرگ و حجيم احاطه شده؛ ديوارى كه پس از انقلاب سال 1920م/1339ق بعضى قسمتهاى آن شكافته شد. ديوارى كه