31نگرش سيستمى چارچوبى منطقى و علمى ارائه مىدهد كه با ساير نگرشها متفاوت است و اين تفاوت، از چند بُعدى بودن آن ناشى مىشود. لذا فردى كه قالب ذهنى خود را بر مبناى سيستمنگرى استوار مىسازد، مىتواند به شناخت كاملترى از محيط خود دست يابد و با آگاهى از سيستمهاى گوناگون، ارتباطات موجود بين آنها و همچنين شناخت نقش و موقعيت خود در هر يك از آنها، ميزان تأثيرپذيرى و اثرگذارى خويش را بر آنها ارزيابى كند و در جهت بهبود سيستمهاى محيطى خويش بكوشد. (زاهدى،1389)
اسلام به مثابه يك سيستم (نظام)
دين مبين اسلام هم به دليل جامعيت خود و در برگرفتن تمامى زوايا و ابعاد زندگانى بشر، داراى يك نظام بههمپيوسته و كامل است كه مىتواند تمامى نيازهاى بشر را در تمامى شئون مرتفع سازد و او را بهعنوان آخرين و كاملترين دين به سعادت حقيقى برساند.
امام خمينى(رحمه الله) در اين باره مىفرمايد:
مفهوم مذهب و رهبر مذهبى در فرهنگ اسلامى بسيار تفاوت دارد از مفهوم آن در فرهنگ شما كه مذهب صرفاً يك رابطه شخصى و معنوى است بين انسان و خدا. و ازاينرو مذهب اسلام از هنگام ظهورش متعرض نظامهاى حاكم در جامعه بوده و خود داراى سيستم و نظام خاص اجتماعى و اقتصادى و فرهنگى بوده است كه براى تمامى ابعاد و شئون زندگى فردى و اجتماعى قوانين خاصى وضع كرده است و جز آن را براى سعادت جامعه نمىپذيرد. (صحيفه امام، ج5، ص 389، مصاحبه با روزنامه «تايمز» درباره تبيين مواضع اسلام و سياستهاى آينده ايران)
همچنين امام(رحمه الله) در كتاب ولايت فقيه، احكام عبادى اسلام را منشأ آثار اجتماعى، سياسى و حتى اقتصادى مىدانند:
بسيارى از احكام عبادى اسلام منشأ خدمات اجتماعى و سياسى است. عبادتهاى اسلامى اصولًا توأم با سياست و تدبير جامعه است. مثلاً نماز جماعت و اجتماع حج و جمعه در عين معنويت و آثار اخلاقى و اعتقادى، حائز آثار سياسى است. اسلام اينگونه اجتماعات را فراهم كرده تا از آنها استفاده دينى بشود؛ عواطف برادرى و همكارى افراد تقويت شود؛ رشد فكرى بيشترى پيدا كنند؛ براى مشكلات سياسى و اجتماعى خود راهحلهايى بيابند؛ و به دنبال آن به جهاد و كوشش دسته جمعى بپردازند. (ولايت فقيه، ص 131)
ايشان همچنين دربارۀ جنبههاى اجتماعى و سياسى حج و پيوستگى آن با جنبههاى عبادى مىفرمايد:
اين مواقفى كه در اسلام هست مثل عيد فطر، عيد اضحى، قربان، و حج - مواقف حج - نماز