120والاى اين فريضه اجتماعى يارى دهد.
كليد واژهها: اقتصاد حج، چالشهاى اخلاقى، عدالت توزيعى، اخلاق كاربردى، مديريت نقدينگى.
1. مقدمه 1
هنگامى كه سخن از اقتصاد حج به ميان مىآيد مفاهيم متعددى به ذهن خطور مىكند. اقتصاد حج را مىتوان ناظر به جنبههاى اقتصادى آيين عبادى حج دانست. اقتصاد حج همچنين مىتواند نوعى رويكرد تحليلى در بررسى آيين عبادى - اجتماعى حج، با توجه به ابزارهاى تحليل اقتصادى باشد. در برداشتى ديگر، اقتصاد حج مىتواند ناظر به ابعاد سياستگذارى حج باشد. در اين مقاله ما اين بعد از اقتصاد حج را در نظر داريم.
مراد از سياستگذارى اقتصاد حج آن است كه دولتهاى مشاركت كننده در آيين مذهبى حج (و عمره)، از ظرفيتهاى اقتصادى آن براى پيشبرد اهداف اقتصادى خود استفاده كنند. نمونه بارز اين سياستگذارى را مىتوان در توان دولتهاى ميهمان براى جمع آورى نقدينگى با استفاده از ابزار ثبتنام حج دانست 2. در اين مقاله با تمركز بر مورد اخير، چالشهاى اخلاقى استفاده از ثبتنام حج بهعنوان ابزارى براى مديريت نقدينگى در كشورهاى ميزبان حج را مورد بررسى قرار مىدهيم. سوال پيش رو آن است كه آيا مىتوان از ظرفيت بالاى تقاضا براى ثبتنام حج بهعنوان ابزارى اقتصادى براى كنترل نقدينگى استفاده كرد.
پاسخ به سوال فوق نيازمند بررسى جنبههاى مختلف اين سياستگذارى اقتصادى است. مىتوان عنوان داشت كه اين سياست مىتواند منافع متعددى داشته باشد. اول، با جمع آورى وجوه در قالب سپردههاى حج هدف دولت در مديريت نقدينگى تسهيل مىشود. دوم، منابع لازم براى تامين مالى پروژههاى اقتصادى در طول دوره سپردهگذارى تا زمان اعزام به حج فراهم مىشود. اين سياست مىتواند منافعى نيز براى سپردهگذاران داشته باشد. اگر سپردهها در حسابهاى كوتاه مدت ذخيره شود، به ثبتنام كنندگان در طول دوره انتظار، سود مشاركت تعلق مىگيرد. همچنين ثبتنام كنندگان از در نوبت قرار گرفتن براى اعزام به حج نيز منتفع مىشوند.