654مسجد الحرام، به ارتباط با خود دچار شدم. اين پرسش به ذهنم رسيد كه الآن در پايتختهاى فلان كشورهايى كه من بوده‌ام، چه ساعتى است؟ و بعد، به اين فكر افتادم كه يك ميليارد و سيصد ميليون مسلمان كرۀ زمين، بعد از گذشت هزار و 400 سال از ظهور اسلام، سر ساعتهاى معينى، رو به سوى نقطه‌اى كه من در آن قرار دارم، به عبارتى رو به وسط پرگار اين دايره جهانى، مى‌ايستند ويك كارهايى مى‌كنند! سخت نگيريم. اصلا كارى نداريم كه اين كارها چيست. مهم اين است كه كسى كه گفته اين كار را بكنيد، هيچ كدام از ابزارهاى نمايش آن قدرتهاى مافوق طبيعى دو پيامبر ديگر را نداشته يا استفاده نكرده است و مكرر هم گفته كه من «بنده» خدايم. در آن نيمه شب، در كنار كعبه از خودم پرسيدم كه اگر بخواهم به يكى از اين پيامبران نمرۀ معجزه بدهم، كداميك نمره بيشترى مى‌گيرند؟!من ديدم كه از 20 سال پيش تاكنون، مرتب در راديو، تلويزيون، مطبوعات و جاهاى مختلف گفته‌ام كه «معنى در پيام نيست»، كسى هم تحويل نمى‌گيرد؛ و اين در شرايطى است كه تلويزيون هست، راديو هست، رسانه‌هاى مختلف هست؛ ولى در هزار و 400 سال پيش، در مدينه، چه رسانه‌اى وجود داشته است؟ كدام معجزه از اين بالاتر كه كسى كه هيچكدام از ابزار نمايش قدرت را نداشته است، با گذشت هزار و 400 سال، سخنش هنوز اين چنين نفوذ و تأثيرى دارد؟ عينيت اين نفوذ، وقتى بيشتر حس مى‌شود كه يادمان بيايد كه به علت گردش زمين به دور خودش و تفاوت ساعات نمازهاى پنجگانه در نقاط مختلف كره زمين، عملاً در تمام لحظات از تمام ماهها و تمام فصول، سالها و قرون، آن حركات خاص، رو به نقطه پرگار آن دايره در حال وقوع است. و باز مى‌خواهم توجه شما را از پشت پنجره ارتباطات به موضوع ديگرى جلب كنم. دانش ارتباطات مى‌گويد براى تأثير گذارى پيام، ما بايد چند مرحله را پشت سر بگذاريم: اول، بايد پيام دريافت شود. براى دريافت پيام، هم بايد تلويزيون روشن باشد، هم بايد روى كانال مورد نظر باشد، هم بايد مخاطب شنوا باشد و هم حواس او متوجه تلويزيون باشد. بعد از دريافت پيام، حالا نوبت به تأثيرگذارى پيام مى‌رسد. بايد ببينيم پيامى كه دريافت شده، آيا روى مخاطب تأثير گذاشته است؟ آيا اين تأثير همان تأثير مدنظر ما بوده است؟ آيا تأثير