85 بايد ويژگىهاى روح را پس از مرگ اثبات كنيم. در اين رابطه مىگوييم وقتى ملزوم اثبات شد، لازم نيز ثابت مىشود؛ چنانكه نفى لازم، موجب نفى ملزوم است.
وقتى انسان براى برآورده شدن حاجت خويش از فرشتگان كمك مىگيرد يا از انسان ديگرى يارى مىطلبد، آيا عقل دليلى براى نادرست بودن استغاثه به روح دارد؟ مگر نه اينكه وجود انسان به روح است نه به جسم؟
تصرفات ارواح برخلاف قوانين مربوط به تصرفات انسانى و مانند فرشتگان است كه نيازى به ابزار ندارند؛ زيرا روح از دنيايى ديگر است. قرآن درباره روح مىفرمايد:
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي (اسراء: 85)
درباره روح از تو مىپرسند، بگو: روح از [سنخ] فرمان پروردگار من است.
اين افراد از تصرفات ملائكه يا جنّ در اين دنيا چه اندازه آگاهند؟
بىترديد ارواح آنقدر آزادند كه مىتوانند پاسخ كسانى را كه آنها را خطاب مىكنند بدهند. روح مانند انسانهاى زنده و چه بسا بيشتر مىتواند كسى را كه از او يارى خواسته، كمك كند. در گذشته سخن «ابنقيم» را نقل كرديم كه چه بسا ارواح قوى مانند روح ابوبكر و عمر لشكرى را به زانو درآورند. اگر مخالفان توسل، تنها محسوسات را مىپذيرند بهتر است آنها را به جاى مؤمن، طبيعتگرا بناميم.
اگر (از باب مجادله احسن) گفته آنها را بپذيريم كه روح پس از