163 دوّم: چنين شرطى با خداى خود نمىكند: در اين صورت به فتواى اماميه و حنفيان، به احرام باقى مىماند، تا هدى خود را به منى بفرستد و در اين صورت هر زمان كه از ذبح يا نحر هدى مطمئن شد، حلق يا تقصير كند، به اين ترتيب همه چيز بر او حلال مىشود غير از زنان. دليل بر اين فتوا آيه شريفه است: «فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَ لاٰ تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ.» 1 بنابراين از آيه شريفه چنين استفاده مىشود: تا قبل از رسيدن هدى به منى، و اطمينان از ذبح آن، تحليل حاصل نمىشود.
كسى كه حج واجب به عهده اوست و به واسطه مرض محصور شده، زن بر او حلال نمىشود مگر آنكه خودش بيايد و اعمال حج را بجا بياورد و طواف نساء هم بكند، ولى اگر از آمدن عاجر شد، بعيد نيست كفايت كردن عمل نايب، براى تحليل زن بر او، و امّا كسى كه حج او استحبابى بوده است، بعيد نيست كفايت طواف نايب از او وليكن احتياط آن است كه در صورت امكان خودش برود.
به فتواى مالكيان، شافعيان و حنابله، خروج از احرام براى محصور جايز نيست، بلكه همچنان بر احرام خود باقى مىماند تا زمانى كه اعمال حج را انجام دهد و چنانچه نتوانست به اعمال حج در موعد مقرّر برسد، با انجام يك عمره مفرده، از احرام خارج مىشود. ولى بايد گفت كه اين فتوا، با عموميّت آيه شريفه مورد بحث منافات دارد، زيرا آيه محصور و مصدود، هر دو را شامل مىشود.
و سرانجام به اعتقاد اماميّه: در صورتى كه حج، بر ذمّه چنين فردى مستقر شده باشد. (حج استطاعتى) واجب است در سال آينده، انجام دهد و در غير اين صورت واجب نيست مگر آنكه مجدداً در سال آينده مستطيع شود.
تمام اين احكامى كه بيان شد، در صورتى است كه مرض مرتفع نشود، بنابراين اگر مريض خوب شد، واجب است خود را به بقيّه حاجيان ملحق نمايد و در اين فرض اگر به وقوف مشعر و عرفات يا يكى از آن دو برسد حجش كامل خواهد بود، ولى اگر به موقفين و يا يكى از آنها نرسيد، حج از او فوت شده و بايد با يك عمره مفرده از احرام خارج شود.
مسأله: به فتواى اماميّه: اگر مريض نتواند مناسك منى و بعد از آن را بجاى آورد، بايد براى رمى جمرات و نحر يا ذبح هدى، نايب بگيرد وليكن حلق رأس را خودش بايد انجام بدهد، و نيز طواف خانه خدا، و سعى بين صفا و مروه را در صورت امكان خودش بجا آورد و اگر نتواند. براى اين دو نيز نايب بگيرد، و سپس نماز طواف را اگر در مسجدالحرام است، بخواند و همين طور بيتوته منى را در صورت امكان، انجام دهد. حال اگر چنين محصورى به وظيفهاش عمل كند، بدون اشكال حجّش كامل و تمام است. ولى اگر طبق وظيفهاش عمل نكرد بايد براى بيتوته نكردن در منى احتياطاً كفاره بدهد.