164 و امّا بر اساس فتواى بقيه مذاهب، ابن جزىّ مالكى چنين نقل مىكند:
«من اصابه المرض بعدالاحرام لزمه انْ يقيم على احرامه حتّى يبرأ و انْ طال ذلك.»
«چنانچه محصور، بعد از احرام مريض شد بايد به همان حال، در احرام باقى بماند تا مرضش مرتفع شود. هر چند تا بهبود كامل زمان زيادى طول بكشد.» ولى ابوحنيفه با اين فتوا مخالفت كرده چنين مىگويد: چنين شخصى مانند مصدود است، يعنى هرگاه خوب شد، با يك عمره مفرده از احرام خارج مىشود و پس از آن، عمل ديگرى بر او واجب نيست، مگر تا سال آينده كه بايد حج خود را چه واجب و چه مستحب، قضا و يك قربانى نيز به اندازه استطاعت خودش هديه كند وچنانچه قدرت بر تهيّه هدى ندارد ده روز روزه بگيرد، سه روز در حج و هفت روز پس از بازگشت به وطن.
مسأله: به فتواى ابوحنيفه در صورتى كه مرض طول بكشد، به طوريكه تا ايّام حج، در سال آينده ادامه داشته باشد، و محصور همچنان در احرام باشد، نبايد با آوردن عمره مفرده خود را از احرام خارج كند بلكه بايد با همان احرام، اعمال حج خود را انجام دهد و ضمناً قربانى هم استحباب دارد.
حكم كسى كه، حج از او فوت شود:
به اتفاق جميع فقها، كسى كه نتواند بعد از احرام به ايّام حج برسد، حج از او فوت شده است. و لذا بايد با يك عمره مفرده از احرام خارج شود و در سال آينده نيز حج خود را قضا كند.
سؤال: در اين صورت آيا هدى هم واجب است يا نه؟
جواب: بعضى از علماى اماميّه و شافعيان 1 به وجوب هدى، در حالى كه حنفيان 2 و عده ديگرى از اماميّه به عدم وجوب آن نظر دادهاند. ولى از مالكبن انس در اين مسأله سه قول نقل شده است: 1 مانند قول شافعى. 2 مثل قول حنفيان. 3 از احرام خارج نمىشود بلكه همچنان بر احرام خود باقى مىماند تا در سال آينده اعمال حج را انجام دهد. 3
فوت حج چگونه محقق مىشود؟
به اعتقاد اماميّه: فوت حج به دو صورت اتفاق مىافتد:
1 هيچ كدام از اعمال و مناسك حج را انجام ندهد، 2 وقوف اختيارى عرفه را ترك كرده باشد، در صورتى كه وقوف به مشعر را هم نياورده باشد.
ولى به نظر بقيّه مذاهب غير از اماميه، به سه چيز محقق مىشود:
1 هيچ كدام از اعمال حج را انجام نداده باشد.