162 مسأله: اگر محرم تنها از انجام مناسك منى مصدود باشد، در صورتى كه بتواند نايب بگيرد واجب است اين كار را بكند و حتى با نايب خود، نسبت به زمان انجام مناسك منى، صحبت كند، كه هرگاه اعمال را انجام داد، از احرام خارج شود و سپس بقيّه اعمال را خودش بياورد.
ولى اگر بر نايب گرفتن، قدرت ندارد، با قربانى كردن از احرام خارج مىشود. وليكن عده ديگرى مىگويند: هدى خود را قربانى مىكند و همچنان بر احرام باقى مىماند تا زمانى كه يك عمره مفرده بياورد.
مسأله: اگر محرم بعد از اعمال مكّه، از رفتن به منى، براى بيتوته كردن در ليالى تشريق، منع شود. در اين صورت بايد حج خود را تمام و براى رمى جمرات ثلاث، اگر مىتواند در همان سال نايب بگيرد. و نيز اگر قدرت دارد و مانع شرعى هم براى او نيست، شبهاى تشريق را در مكّه بماند و به عبادت مشغول باشد، و اگر نمىتواند در مكّه بماند، كفّارهاى بر او نيست.
احكام محصور:
كسى كه به هيچ وجه توانائى ندارد مناسك حج خود را انجام دهد، دو حالت دارد.
اوّل: به هنگام محرم شدن در حج افراد يا تمتع با خداى خود شرط مىكند به اين كه خدايا! من به شرطى محرم مىشوم كه هرگاه مريض شدم و يا خرجى من تمام شد و يا وقت حج پايان يافت، از احرام خارج شوم. و تو نيز مرا حلال كن. بىترديد، در اين مورد بدون قربانى از احرام خارج مىشود.
و امّا اگر احرامش براى حج قران باشد، و سوق هدى نيز كرده باشد، به محض اين كه هدى را به طرف منى روانه كرد، از احرام خارج مىشود و لازم نيست صبر كند تا قربانى به قربانگاه برسد. به اين حكم اماميّه، احمد بن حنبل، اسحق بن راهويه 1 و شافعى، 2 ملتزم شدهاند. وليكن بعضى از اصحاب محمد بن ادريس شافعى با وى مخالفت كرده و معتقدند: اين شرط هيچ تأثيرى در خروج از احرام ندارد. البتّه شافعى در مذهب قديم خود به تأثير اين شرط حكم كرده، وليكن در مذهب جديدش دو فتوا از وى نقل شده است. 3 و سرانجام مالك و ابوحنيفه نيز در تأثير اين شرط مخالفت كردهاند. مالك مىگويد: چنين شرطى اصلاً اثر ندارد و خروج از احرام، به آن حاصل نمىشود. 4 و ابوحنيفه معتقد است كه مريض بدون شرط نيز از احرام خارج مىشود ولى اگر چنين شرطى كرد، هدى از او ساقط مىشود. 5