161 «انّه قال احصرنا مع رسول‌الله(ص)بالحديبيّة فَنحْرنا البَدنةَ.»

«جابر گويد، با رسول‌الله(ص)در حديبيّه محاصره (مصدود) شديم ولى با قربانى كردن شتر، از احرام خارج شديم.» (حديبيّه در يك منزلى مكّه واقع شده است).

مسأله: به فتواى جميع فقهاى اهل تسنن غير از حنفيان حلق يا تقصير بر مصدود (محصور) واجب است. ولى حنفيان هيچ يك از آن دو را واجب نمى‌دانند.

مسأله: به اعتقاد اماميه، شافعيان، ¹ و حنابله بنا به نقلى: هرگاه مصدود نتوانست اعمال خود را در مكّه انجام دهد و به دستورى كه گفته شد عمل كرد و از احرام خارج شد، چنانچه حج، بر عهده او واجب بوده، بايد در سال آينده و پس از رفع عذر، حج واجب خود را انجام دهد و آنچه را كه انجام داده از حَجّةالاسلام او كفايت نمى‌كند و حتى اگر در سال محاصره، استطاعت نداشته وليكن در سال بعد مستطيع شود، در اين صورت نيز حج بر او واجب مى‌شود.

و امّا حنفيان به وجوب حج براى مصدود (در سال آينده) بدون هيچ قيد و شرطى، فتوا داده‌اند.

استدلال:

كسانى كه به وجوب حج در سال بعد فتوا داده‌اند، دو دليل آورده‌اند:

1 اجماع فقها بر ثبوت قضا نسبت به كسى كه از انجام مناسك حج ممنوع شده است.

2 «روى انَّ رسول‌الله(ص)اعتمر فى‌العام المقبل من عام‌الحديبيّة قضاءً لتلك العمرة.» ² «نقل كرده‌اند كه پيامبر گرامى اسلام در سال بعد از جريان حديبيّه (در سال هفتم هجرى) عمره ديگرى انجام داد كه به عمره قضا معروف است و بدين وسيله (عمره سال ششم را كه از ناحيه قريش محصور شده بود) قضا نمود».

روايات ديگرى هم مورد استدلال اين عده قرار گرفته است.

و امّا كسانى كه به عدم وجوب آن در سال آينده فتوا داده‌اند مى‌گويند:

پيامبر و اصحابش در حديبيّه، با قربانى كردن و حلق رأس، قبل از آنكه خانه خدا را طواف كنند و قربانى به منى برسد، از احرام خارج شدند. و بعد از اين جريان نيز كسى نمى‌داند كه آيا آن حضرت به يكى از اصحاب و يا افراد ديگرى كه با او بودند، نسبت به انجام عمره در سال بعد، مطلبى فرموده يا نه؟ يعنى اطلاعى از امر و نهى پيامبر در دست نيست بنابراين دليلى بر ثبوت قضا بر مصدود وجود ندارد.

مسأله: اگر محرم بعد از وقوف به عرفات و مشعر از مناسك منى ممنوع شود به طورى كه اصلاً نتواند در طول ماه ذى‌الحجه داخل مكّه شود و اعمال آن را انجام دهد، حكم آن مانند سابق است.