126مى‌گردد چه هدى با خود داشته باشد يا نه. (فرقهاى ديگرى نيز بين عمره مفرده و تمتع در مناسك اماميه آمده است.)

بقيه مذاهب معتقدند: اگر معتمر، به عمره تمتع احرام بسته باشد به مجرد حلق يا تقصير، محرمات احرام بر او حلال مى‌شود، به شرط اينكه با خود قربانى نياورده باشد، و چنانچه با خود سوق هدى كرده باشد، به همان احرام باقى مى‌ماند. ولى اگر معتمر، به عمره مفرده احرام بسته باشد، به مجرد تقصير يا حلق از احرام بيرون مى‌آيد. چه قربانى با خود آورده باشد يا نه. ¹ مسأله: به فتواى اماميّه: اگر در عمره تمتع كه وظيفه مكلّف تقصير است، عمداً تقصير را ترك كند و براى حج تمتع محرم شود عمره‌اش باطل خواهد بود، بنابراين وظيفه‌اش اين است كه: ابتدا يك حجِ «افراد» و سپس يك «عمره مفرده» بجاى آورد و در اين مسأله بحث خاصى نيست. وليكن آيا از حجّةالاسلام او نيز كفايت مى‌كند يا نه؟ بحث مفصّلى دارد كه فعلاً از آن صرفنظر مى‌كنيم.

مسأله: اگر تقصير را از روى جهل يا فراموشى ترك كند، با قربانى كردن جبران مى‌شود. و دليل اين فتوا روايات خاصّى است كه نزد اماميّه حجّت است.

وليكن مذاهب اهل تسنن معتقدند: اگر حاجى بعضى از واجبات، مانند «احرام»، «نيّت» و يا «طواف» را كه از اركان حساب مى‌شود ترك نمايد، عمره‌اش باطل ولى ترك واجبات غير ركنى مانند: «تقصير» و يا «احرام از ميقات» (نه خود احرام) موجب بطلان عمره نخواهد شد، بلكه كفّاره دارد. و دليل كفاره، قول رسول‌خدا است كه فرمود:

«مَن ترَكَ نُسكاً فعلَيْه دمٌ.» ² «هر كس واجبى از واجبات حج را ترك كند بايد كفاره بدهد.»

حلق يا تقصير، كداميك؟

وظيفه حاجى، در حج تمتّع بعد از انجام اعمال منى (يعنى رمى جمره عقبه و قربانى) حلق است يا تقصير؟ به اتفاق جميع فقهاى مذاهب: حاجى در حج تمتع، بعد از ذبح يا نحر، بين حلق و تقصير مخيّر است. البته بعضى از اماميّه گفته‌اند: به احتياط واجب حاجى صروره بايد حلق كند.

به هر شكل وظيفه هر چه باشد، از حلق يا تقصير، فرقى ندارد، چون به هر يك از اين دو، واجب انجام مى‌شود وليكن در روايات نسبت به حلق، خيلى سفارش شده است.

فى حديث جابر: «انّ النبى(ص)امَر اصحابه انْ يُحلّقوا اوْ يقصّروا.»