64 عن أبي جعفر عليه السلام قال: إنّما امِر النّاسُ أن يأتوا هذه الأحجارَ فيطوفوا ثمّ يأتوا فيخبرونا بولايَتِهم ويَعرِضوا علينا نَصْرَهُم». ¹

اين روايت حاوى نكتۀ ظريفى است از جمله اين‌كه: از خانۀ كعبه به «احجار» تعبير شده است؛ زيرا از سنگ‌هاى صامت و بى‌جان بنا گرديده و آنچه آن را تشريف و تكريم مى‌بخشد همانا انتسابى است كه به خداوند كعبه دارد و اين فرمان خدا است كه مردم بر گِرد آن طواف كنند و مراتب عبوديت خود را نسبت به صاحب خانه اعلام دارند و با تأسى به فرشتگان خدا كه گرد «بيت‌المعمور» - صورت ملكوتى كعبه - در آسمانها در طوافند، پروانه‌وار گرد كعبه طواف كنند و صاحبخانه را بندگى نمايند و خداوند بدينسان بندگان را آزمايش مى‌كند چنانكه فرشتگان را به سجدۀ آدم فرا خوانده است. امير مؤمنان عليه السلام مى‌فرمايد: «آيا نمى‌نگريد كه خداوند انسانهاى پيشين، از عهد آدم گرفته تا آخرين آنها در اين جهان را، به سنگهايى كه سود و زيان نمى‌رسانند و نمى‌بينند و نمى‌شنوند، در معرض امتحان قرار داده و آن را خانۀ محترم خود ساخته است. خانه‌اى كه پابرجايى مردم بدان بستگى دارد»؛ «ألا تَرَوْنَ أنّ اللّٰهَ اخْتَبَرَ الأوّلينَ مِنْ لَدُنْ آدمَ - صلوات‌اللّٰه‌عليه - إلىٰ الآخرينَ مِنْ هذا العالمِ بِأحجارٍ لا تَضُرُّ ولا تنفعُ ولا تُبْصِرُ ولا تَسْمَعُ فجعلها بيتَهُ الحرامَ الّذي جعلَه للنّاسِ قياماً». ²

بنابراين، آنچه روح حج را تشكيل مى‌دهد همانا تسليم و تذلّل و عبوديت خالص حقّ است كه بارزترين نمونۀ آن معرفت امام و اطاعت ولى امر مى‌باشد كه اطاعتش اطاعت خدا است و خدا بدان فرمان داده