37
«ابراهيم امت فرمانبردار خدا، در طريق معتدل و مستقيم قرار داشت و از مشركان نبود. سپاسگزار نعمتهاى خدا بود و برگزيدهاى كه به راه راست هدايتش كرد. در دنيا به او نيكى عطا كرديم و در آخرت در زمرۀ صالحان قرار گيرد. آنگاه به تو وحى كرديم كه آيين حنيف ابراهيم را كه از مشركان نبود پيروى كنى».
«امت» مأخوذ از «اَمَّ» و «اَمَمَ» به معناى قصد كردن و آهنگ حركت به سويى نمودن است. و بدين لحاظ بر جماعتى اطلاق مىشود كه مقصد واحدى را دنبال كنند.
در معجمالوسيط آمده:
«و الأُمّةُ جماعةٌ مِنَ الناسِ أكثرُهم من أصلٍ واحدٍ و تجمّعُهُم صفاتٌ موروثَةٌ و مصالحُ واماني واحدةٌ أو يجمعُهم أمرٌ واحدٌ من دينٍ أو مكانٍ أو زمانٍ». 1
«امت گروهى از مردم را گويند كه بيشتر آنها از يك تبارند و صفات موروثى و آرمان و مصالح واحدى آنها را متشكل مىسازد يا امر واحدى چون دين يا مكان يا زمان آنها را در بر مىگيرد».
كاربرد امت در قرآن بدين معنا، فراوان است. و نيز امت به كسى گفته مىشود كه دين حق را از ميان اديان برگزيده است.
ابن منظور گويد: «و كلّ مَن كانَ عَلىٰ دينِ الحقِّ مخالفاً لسائر الأديانِ فهو امّةٌ واحدةٌ و منه قوله عزَّ و جلّ: إِنَّ إِبْرٰاهِيمَ كٰانَ أُمَّةً قٰانِتاً لِلّٰهِ 2و از فراء نيز نقل كرده كه گفت:
إِنَّ إِبْرٰاهِيمَ كٰانَ أُمَّةً
أي: معلّماً للخير».