234انصار را دوست ندارد و حق آنان را نشناسد مؤمن نيست. به خدا آنها اسلام را با دارايى و شمشير و زبان رسا و ايثار خود پر و بال دادند.
رسول خدا در اوقات حج به دعوت قبائل مىپرداخت و كسى پاسخ نمىداد. در «مجنه و عطاظ و منا» به سراغ قبائل مىرفت و هر سال كه مىگذشت باز هم آنها را دعوت مىكرد تا آنجا كه قبيلهها مىگفتند:
«وقت آن نرسيده كه از ما نوميد شوى؟! تا اين كه خداى - عزّوجلّ - اراده نمود انصار اين دعوت را بپذيرند. همين كه پيامبر صلى الله عليه و آله اسلام را بر آنها عرضه داشت، پذيرفتند و به ايمان سبقت گرفتند و مسلمانان را پناه دادند و يارى كردند و مواسات را پيشه ساختند «فجزاهم اللّٰهُ خيراً» ، ما به سوى آنها آمديم، به خانههايشان وارد شديم و آنان در پذيرفتن ما با يكديگر مسابقه دادند و قرعه زدند و از ما پذيرايى كردند. در اموالشان ما را اولويّت دادند و خونهايشان را در ركاب پيامبر صلى الله عليه و آله ريختند». 1 بارى بستر تبليغى پيامبر طى سالهاى مكه، عمدتاً موسم حج و اجتماع زائران بود.
همين تبليغات موسمى بود كه زمينۀ گسترش اسلام را فراهم ساخت و مردم يثرت در مراسم حج با پيامبر آشنا شده و آن حضرت را به مدينه دعوت كردند و به دنبال آن هجرت رسول خدا صلى الله عليه و آله صورت گرفت و افكار و انديشهها، به معارف اسلامى متوجه گرديد.
فرهنگ اسلامى در قالب حج
بعد فرهنگى حج را از چند نظر مىتوان مورد توجه قرار داد: