235
1 - از درون و جوهرۀ فريضه حج
از اين ديدگاه است كه هر يك از مناسك و مشاعر و حركتها و وقوف و اذكار و ادعيه، با مفاهيم متعالى و بار معنوى و عرفانىاش در ارتقاى معرفت و بالا بردن سطح شناخت حجگزار نقش بنيادين دارد، به ويژه آن كه با پيوند دادن آن معرفت و شناخت به عشق و احساس، روشنبينى و شعور را در اعماق جانها مىپرورد و با تصفيۀ جانها از تعلّقات مادى و زدودن غبار معاصى به ثمر مىنشاند و حجابهاى جهل و ظلمات هوا را مىسوزاند و براى پذيرش تجليات بيشتر نور حق آماده مىسازد؛ چنانكه قرآن كريم در بيان آثار تقوا و تعبد از دميدن روح معرفت و قدرت تميز در دلها سخن مىگويد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقٰاناً 1؛ «اى كسانى كه ايمان آوردهايد، اگر از خدا پروا گيريد و تقوا پيشه سازيد خداوند قدرت تميز و تشخيص به شما خواهد داد.»
خلاصه اين كه: حج كانون معارف الهى است و سير و سلوك باطنى و سفر معنوى كه با سير بيرونى و آفاق توأم گرديده و با آيات و بيّنات در قلّههاى بلند توحيد و منارههاى ايمان و مشعلداران هدايت در تاريخ پيوند خورده و رهآورد آن، معرفت و كمال و رشد معنوى و انسانى است؛ از اين رو، قرآن كعبه را عنصر هدايت انسانها برشمرده و مىفرمايد: «هدى للعالمين».
نور هدايت و معرفت و شعور و شناخت در تار و پود حج تعبيه شده و هنگامى زائر خانۀ خدا از اين خصلت هدايتگرى و نور عرفان حج بهره خواهد گرفت كه روح حج ابراهيمى و شريعت محمدى صلى الله عليه و آله را در اعمال و