57مسلّم كفر اينجا به معناى معصيت است و اينكه از معصيت تعبير به كفر شده نشان از شدت اين معصيت دارد؛از اين رو لذا بايد عبادت حج فوق العاده مهّم باشد كه از عصيان آن تعبير به كفر شده است.
4.نكته چهارم اينكه سخن «فَإِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰالَمِينَ» لحن اعراض است.يعنى اين كار را انجام بده اگر ندهى من از تو بى نيازم. 1 پرسش: خداوند متعال در آيه 197 سوره بقره مىفرمايد: «اَلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ» منظور چه ماههايى است؟
پاسخ: مفسران منظور از اشهر معلومات را ماههاى شوال،ذى قعده و ذى حجه دانستهاند البته احرام حج و عمره كه از اركان آن دو است،تنها در اين سه ماه جايز است،اما اعمال ويژه حج تنها بايد در ايام تشريق،يعنى روزهاى نهم و دهم ذى حجه انجام گيرد كه اين مطالب مستفاد از روايات معصومان عليهم السلام است. 2و ممكن است يكى از حكمتهاى اين كه حج بايد در ماهها و روزهاى خاصى انجام گيرد اين است كه در آن ماهها و روزها،حوادث خاصى و مهمى رخ داده مثلاً پيامبران بزرگ الهى در آن روزها و ماهها حج گزاردهاند و مسلمانان به آن پيامبران اقتدا مىكنند،يا در آن ايام جبرئيل مناسك حج را به حضرت ابراهيم و آدم عليه السلام آموزش داده است چنان كه درباره عرفات و فلسفه نامگذاريش به اين نام،روايتى وارد شده است. 3حكمت يقينى و حقيقى اينكه چرا انجام مراسم حج تنها در اين سه ماه و خصوص ايام تشريق است براى ما به روشنى معلوم نيست،هر چند تمام احكام الهى حكمت وارد و بر اساس مصلحت يا دفع مفسده وضع شده است،بنا بر اين ما چه فلسفه و حكمت عبادات را بدانيم يا ندانيم،بايد به احكام و انجام فرامين الهى متعبد باشيم.