66قلب به تمّوج در مى‌آيد و فوج موجى به ساختن دل تاختن آورد و جلوۀ تجلّى دل را صفا مى‌بخشد. به گفته شيخ عبد اللّٰه انصارى: «تجلى حق ناگاه آيد، اما بر دل آگاه آيد ¹».

البته تجلى هر كس متناسب با مقام اوست. اگر براى نااهل، ستر و حجاب فرو افتد و كشف حاصل شود و سلطان حقيقت به ديدگان آيد، وى نابود شود.

تا نگردى آشنا زين پرده رمزى نشنوى گوش نامحرم نباشد جاى پيغام سروش

سرّ احرام آن است كه انسان به غير خدا ننگرد و جز او نبيند و حريم دل را در اختيار غير او قرار ندهد. دو چشمش، چشم واحدى گردد و همه به او دوخته شود، واحد ببيند و جز خدا نبيند، شهود ما سوا نكند و به ما سوا اجازه ندهد مانع ياد خدا گردند. اين است معناى فرازى از حديث مصباح الشريعه كه امام صادق عليه السلام فرمود:

«وَ أَحْرِمْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يَمْنَعُكَ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ يَحْجُبُكَ عَنْ طَاعَتِهِ».

«و هر چه تو را از ياد خدا و اطاعت او باز مى‌دارد، بر خود حرام كن.»

ج: دورى از معاصى

سرّ ديگر احرام، دورى از جميع معاصى و حتى مشتبهات است. نفس بايد به هنگام احرام از نفسانيات، مشتهيات و تمام لذات فاصله بگيرد و حتى