61مقصود از حائر، محلى است كه در محدوده ديوارهاى حرم قرار دارد و مسجد، در ميان آن بنا شده است، نه محدوده ديوارهاى شهر؛ زيرا حائر حقيقى، همين جاست و حائر در زبان عرب، محلّ محصور و نفوذناپذيرى است كه آب، درآن سرگردان مىشود و راه به جايى نمىبرد. شيخ مفيد(قدس سره) نيز در كتاب «ارشاد» خود، در مقام بيان خاندان امام حسين(ع) كه با آن حضرت كشته شدند و حائر، آنان را در برگرفته، غير از ابوالفضل العباس(ع) كه در «مسنّاۀ» به شهادت رسيد، همين مطلب را آورده و بر ضرورت رعايت احتياط درآن، استدلال كرده است؛ ازاين رو كه فقط حائر، (در تخيير) مورد اتفاق نظر علماى دين مىباشد. 1شهيد اوّل(قدس سره) فرموده است:
اين محلّ، جايى است كه وقتى متوكل، دستور بستن آب را به قبر امام حسين(ع) صادر كرد تا آن را از بين ببرد، آب در آن سرگردان شد و به قبر آن حضرت نرسيد.
من (مجلسى) مىگويم: بعضى نويسندگان، بر اين باورند كه حائر، مجموعۀ صحن مقدس است و گروهى ديگر، محدوده گنبد بر افراشته را، حائر مىدانند و دسته سوّم، روضه منوّره و ساختمانهاى اطراف آن، مثل رواقها، قتلگاه، خزانه و... را حائر مىشمارند. ولى از نظر اينجانب، حائر مجموعۀ صحن قديم است؛ نه آنچه دولت فخيمۀ صفوّيه، بر آن افزوده است.
آنچه از روى شواهد و قرائن، به دست آورده و از بزرگان و معمرّين آن شهرهاى شريف و مقدس شنيدهايم، اين است كه صحن امام حسين(ع)، از جهت پيشرو (قبله) و سمت راست و سمت چپ، تغييرى نكرده؛ بلكه از پشت قبله بدان افزوده شده است و تمام قسمتهاى پَست و فرودست صحن و همۀ ساختمانهاى واقع